THY - Orta Avrupa Eylül

İmam Birgivî kimdir?

XVI. yüzyıl Osmanlı ulemasının önde gelen isimlerinden biri olan İmam Birgivi’nin asıl adı Takiyyüddin Mehmed’dir. 1523 yılında Balıkesir’in Kepsut ilçesinin Bektaşlar köyünde doğan Takiyyüddin Mehmed, ömrünün son 10 yılında Birgi’de bulunan medresede hocalık yapmasından dolayı Birgivi, yani Birgili adıyla meşhur oldu. Birgivi, Balıkesir’deki bir medresede hocalık yapan babasından Arapça ve bazı dini ilimleri öğrendikten sonra İstanbul’a gitti. Burada eğitimini tamamladıktan sonra çeşitli medreselerde hocalık yaptı. Edirne’de askeri görevlilerin miras işlerine bakma görevine tayin edildi.

Burada boş zamanlarında verdiği vaazlarda halkı Kur’an’a ve Hazreti Peygamber’in sünnetine dönmeye çağırdı. Birgivi’ye göre mezarlar üzerinde türbe yapılmamalı, türbelerde mum yakılmamalı, para ile Kur’an okutulmamalı, savaş zamanı dışında çalgı dinlenilmemeli, zengin çocuklarına para ile ilim payesi verilmemeliydi. Birgivi’nin fikirleri, 1328’de ölen İbn Teymiye’ye dayanıyordu. Birgivi para vakfetmenin caiz olmadığını söyleyince dönemin şeyhülislamı Ebussuud Efendi ile çatıştı. Şeyhülislam, Birgivi’ye halkın arasına fitne sokmaması tavsiyesinde bulundu.

Verdiği ateşli vaazlara rağmen bir sonuca ulaşamayan Birgivi, halkın alışkanlıklarından vazgeçmeyeceğini görünce Edirne’den İstanbul’a gelerek bir Bayramiyye tekkesinde inzivaya çekildi. Ancak bir süre sonra tekkenin şeyhi Abdullah Karamani’nin tavsiyesiyle insanları aydınlatmak için medrese hocalığına geri döndü.

II. Selim’in hocası Birgili Ataullah Efendi’nin Birgi’de yaptırdığı medreseye müderris, olarak tayin edildi. Dönemin önemli alimlerinden olduğu için Birgi’deki medrese öğrenci akınına uğradı. Ömrünün sonuna kadar Birgi’de hocalık yapan İmam Birgivi, 1573 yılında İstanbul’a gelirken 52 yaşında vebadan öldü ve Birgi’ye götürülerek defnedildi.