THY- Euroleague

Celali isyanlarının sebepleri nelerdir?

Celali isyanları genellikle Haçova Savaşı'ndan sonra ordudan kaçanların cezalandırılmasına bağlanırsa da, bu doğru değildir. XVI. yüzyılın sonlarında İran ve Avusturya ile yapılan savaşlar Osmanlı düzenini iyice yıpratmıştı. Ayrıca XVI. yüzyıldaki aşırı nüfus artışı ve enflasyon Osmanlı düzenini tamamıyla altüst etti.

XVI. yüzyıl sonlarında meydana gelen buhran ortamı Celaliliği ortaya çıkardı. İşsiz sekban ve leventler, timarını kaybetmiş sipahiler, geçinemediğinden köyünü terkeden gençler ve okullarını bırakmak zorunda kalan medrese öğrencileri (suhteler) celali oldular.

Celali isyanlarının genişlemesinin önemli bir sebebi de tüfeğin yaygınlaşmasıdır. Osmanlı tarihlerinde ''Tüfeng eşkıya eline düşüp, celaliliğin meydana gelmesine ve memleket ihtilaline sebep oldu'' ifadeleri sık sık geçmektedir. Bu isyanlar yalnız Osmanlı’ya mahsus değildir.

XVI. yüzyıl sonlarında Avrupa’nın birçok yerinde geleneksel düzenin ve ekonomik yapının bozulmasıyla bu tür isyanlar görülmüştür. Ayrıca dünya ikliminde meydana gelen değişiklikler, uzun süreli kuraklıklar yaşanması bu isyanların çıkmasında önemli rol oynamıştır.