THY - Orta Avrupa Eylül

Haçlılar’ın, İnebahtı’daki üstünlüklerinin sebebi neydi?

Osmanlı donanmasının İnebahtı Deniz Muharebesi’nde mağlup olmasının önemli sebeplerinden biri Haçlı donanmasında bulunan devasa gemilerdi. Venedik’e ait ve yeni inşa edilmiş altı ağır kalyon 50 topuyla geminin her tarafından ateş edebiliyordu. Venedik kalyonlarının ikisinin komutanları Magosa’da Lala Mustafa Paşa tarafından öldürülen Marco Antonio Bragandino’nun kardeşleri Antonio ve Ambrogio'ydu.

Antonio ve Ambrogio, kardeşlerinin Kıbrıs’da öldürüldüğünü haber almışlardı ve intikam hırsıyla Osmanlı donanmasına saldırmışlardı. Kalyonlar 27 kiloya varan güllelerle Osmanlı kadırgalarını parçaladılar. Bu tür gemiler daha önce deniz savaşında ateş hattında denenmemişlerdi ancak İnebahtı Deniz Muharebesi’nde inanılamayacak kadar başarılıydılar. Yüzen kaleler biçimindeki kalyonlar hiç dinmeyen yüksek ateş güçleriyle, iki donanma arasında kadırga savaşı başlamadan Osmanlı gemilerini üçte birini imha etmişlerdi.

Muharebenin en önemli safhalarından biri donanma komutanı Kaptanı-derya Müezzinzâde Ali Paşa’nın şehid olmasıydı. Ali Paşa, Haçlı donanmasının komutanı Don Juan’ın gemisi La Real’e doğru hücum etmişti. Çok sayıda Haçlı gemisi kaptan Paşa’nın gemisini kuşattı.

Tüfekli Haçlı askerleriyle Osmanlı askerleri gemilerin güvertesinde savaşmaya başladılar. Ali Paşa, bir tüfek kurşunu ile şehid edildi ve kafası kesilip, mızrağa takılarak La Real’in direğine asıldı. Kaptanıderyanın şehid edilmesi ve sancağın Hristiyanlar’ın eline geçmesi Osmanlı donanmasında büyük moral bozukluğuna sebep oldu.

Öte yandan Haçlı donanmasındaki askerler zırhlıydı ve arkebüz adı verilen tüfeklerle donatılmışlardı. Ağırlıkları dokuz kiloya varan arkebüzler, 400 metreye kadar mesafede etkiliydiler. Haçlılar arkebüzleriyle yüksek güverteli gemilerinden Türk denizcilerine büyük kayıplar verdirdiler. Osmanlı donanması tüfek açısından bu kadar donanımlı değildi ve Hristiyanlar’a oklarla cevap verebilmişti. Okları tükenen Osmanlı askerleri gemilerde ellerine geçirdikleri bütün eşyalarla kendilerini müdafaa etmişlerdi.

Don Juan ve Haçlı donanmasındaki diğer tecrübeli kaptanların taktikleri muharebede Haçlı üstünlüğünün bir diğer sebebiydi. Donanma kaptanlarından Gian Andrea, kadırgaların mahmuzlarını aşağıya indirerek gemilerin suya daha fazla gömülmesini sağlamış ve Osmanlı donanmasındaki gemilerin gövdelerinden vurulmasını sağlamıştı. İnebahtı Deniz Muharebesi, tarihin en kanlı deniz savaşlarından birisidir.

Dönemin tarihçilerinden Gianpietro Contarini, İnebahtı Muharebesi’nin meydana geldiği suların “kan denizi” olduğunu yazmıştı. İnebahtı, yeni silahların ve gemilerin ön plana çıktığı bir muharebeydi. Kadırgaların, yani kürekli gemi çağının sonu, kalyonların, yani yelkenli gemilerin çağının başlangıcıydı.