THY - TR Çıkışlı Mauritius

Enderunda mektebinde hangi dersler okutulurdu?

Enderun mektebinde eğitim öğretim faaliyetleri bir bütün ve de uygulamalı olarak yapılırdı. Askerlikten diplomasiye, güzel sanatlardan spora kadar her türlü eğitim-öğretim üst düzeyde uygulamalı olarak yapılırdı. Japonya'nın bugünkü ''uygulama ağırlıklı'' eğitim sistemi yüzyıllar öncesinde Enderun mektebinde başarıyla yapılmıştır.

Eğitim-öğretim, birbirini izleyen yedi odada verilirdi. Odalara ''Koğuş'' da denilirdi. Öğrenciler sarayda her odanın gereklerini yerine getirirlerdi. Odalardaki eğitim süresi 1-2 yıl arasında değişirdi.

Enderun’da başarıyı arttıran ve günümüzdeki ideal eğitim anlayışı içinde sayabileceğimiz önemli unsurlar şunlardır:

1. Buraya alınacak öğrenciler büyük bir dikkat ve titizlikle seçilirdi. 

2. Teorik öğrenimin yanı sıra uygulamaya da geniş yer ayrılırdı. 

3. El becerilerinin kazandırılmasına önem verilirdi.

4. Nitelikli ve seçkin öğreticiler (müderris/dânişment) derslere girerdi.

5. Zaman/yaş sınırlamasından çok liyakat ve başarı esasına göre sınıf atlanırdı.

6. Üst düzey öğrenciler, daha alt düzeydekilere rehberlik yapardı.

7. Öğrencilerin beden ve ruh sağlığına aynı derecede özen gösterilirdi.

8. Estetik anlayışıyla her bir öğrencinin kişisel yeteneğine göre bir güzel sanatla ilgilenmesi sağlanırdı.

9. Bireysel ilgi ve yetenekleri destekleyip geliştirmeğe elverişli esnek bir yapıdaydı.

10. Öğrenciler sabah kalkışından yemek saatleri ve akşam yatışına kadar tam bir disiplin içinde düzenli yaşamak zorundaydı.

11. Gösterilen en küçük bir başarı dahi ödüllendirilirdi.

12. Öğrencilerin başıboşluğunu ve zaman kaybını önlemek için yapılan hatalar değişik şekillerde cezalandırılırdı.

Enderun’da eğitim öğretim şu beş konu üzerinde toplanmıştı:

1. Öğrencinin İslamî ilimlerde en iyi şekilde yetişmesi sağlanırdı.

2. Dönemin, bütün pozitif ilimleri okutulurdu.

3. Saray protokolünü, saray ile ilgili diğer işleri “mefruşat” uygulamalı olarak en iyi şekilde öğrenirlerdi.

4. Güzel sanatlarla ilgili eğitim öğretim verilerek “estetik bilgisi”nin gelişmesi amaçlanır; böylece bireyin güzel duygulara, güzel düşüncelere sahip olması sağlanırdı.

5. Meslekî eğitim verilerek, bir meslekte uzmanlaşması sağlanırdı.

İslami ilimler: Kuran-ı Kerim, İlmihal, Tefsir, Hadis, Kelam, Tecvit, Akaid, Arapça ve Farsça, Peygamberler Tarihi, Ferâiz (Miras İlmi).

Müsbet ilimler: Tıp, Heyet (Astronomi), Hendese (Geometri), Cebir (Matematik), Tarih, Coğrafya, Mantık, Hukuk, Hikmet, Türk Dili ve Edebiyatı, Sarf, Nahiv, Bed-i Beyan (Güzel Konuşma), Belagat, Riyaziye (Matematiğin bir dalı), Şiir ve İnşa, Medni (Söz ve Lügat), Hitabet, Maanî (Sözdizimi, Sentaks), Durub-i Mesel (Atasözleri).

Güzel sanatlar: Musiki, Tezhip, Hüsn-ü Hat, Cilt Sanatı, Mimari, Minyatür., Oymacılık, Kakmacılık.

Beden eğitimi ve spor: Binicilik, Kılıç çekme, Gürz, Koşu, Avcılık, Ok atma, Atlama, Mızrak, Çelik-Çomak, Güreş, Meç, Ağırlık kaldırma, Cirit, Şamar Atma.

Mesleki eğitim: Giyim, deri işlemeciliği, inşaat, kuyumculuk, çeşitli ilaçların ve merhemlerin yapımı gibi.

Bu dersleri alanlarında uzman hocalar ve mesleğinde ehil sanat erbabı üstatlar verirdi. Bu eğitim sistemi sayesinde mezunlar birçok alan hakkında gerekli temel bilgileri öğrenirken, kendi yeteneklerini ve ilgi alanlarını belirleyip o alanlarda uzmanlaşma imkanına da sahip olabiliyordu.

Bu mektepte, kapatılana kadar geçen süreçte 63 sadrazam, 3 şeyhülislam, 23 kaptan-ı derya, çok sayıda kubbealtı veziri, defterdar, beylerbeyi, sancakbeyi, yeniçeri ağası, mimar, nakkaş, ressam, minyatür ustası, hattat, katip, imam, müezzin, müverrih, şair, alim, hanende vb. yetişmiş ve uzun yıllar başarıyla hizmet etmişlerdir.