THY - TR Çıkışlı DAB

II. Murad döneminde yapılan kültür ve imar faaliyetleri nelerdir?

II. Murad dönemi kültürel bakımdan oldukça önemlidir. Timur istilasından sonra Anadolu’da aşiret kültürü yeniden canlanmıştı. Osmanlılar, Timur’un halefleri karşısında meşruiyetlerini sağlamak ve Türkmen çevrelerinde nüfuz kazanmak için daha önce fazla ön plana çıkarmadıkları Oğuzlar’ın Kayı koluna mensubiyetlerini, II. Murad devrinde iyice vurguladılar. Paralara ve toplara Kayı boyunun damgası vuruldu.

Bu dönemde Arapça ve Farsça’dan, Türkçe’ye yapılan tercümeler Osmanlı-Türk kültürünün gelişmesi bakımından oldukça mühimdir. II. Murad zamanında Türkçe ön plana çıktı ve edebi bir dil olarak gelişti.

Yazıcızade Ali’nin, İbn Bibi’den çevirdiği ve ilaveler yaptığı Selçukname isimli eserde Oğuz boyu ve Kayılar öne çıkarılır. Osmanlı tarihinin ilk dönemlerine ait ana kaynaklardan tarihî takvimler de II. Murad’ın zamanında hazırlanmıştır.

Yazıcızade Mehmed’in yazdığı Muhammediye ve Envarül-aşıkin ile Eşrefoğlu Rumi’nin Müzekmh-nüfus isimli eseri, gerek o dönemde, gerekse daha sonraları halk arasında büyük rağbet görmüş, özellikle Muhammediyye asırlarca köy odalarında okunmuştur.

II. Murad döneminde Türkistan’dan, Arabistan’dan ve Kırım’dan birçok ilim adamının Osmanlı Devleti'ne gelmesiyle ilim hayatı canlılık kazandı. Osmanlı din ve kültür hayatının önemli şahsiyetleri Hacı Bayram Veli, Emir Sultan ve Eşrefoğlu Rumî, onun döneminde yaşadılar. Mevleviyye, Zeyniyye ve Bayramiyye bu dönemin önemli tarikatlarındandır. Özellikle Hacı Bayram’ın müritlerine II. Murad’ın vergi muafiyeti vermesi, bu tarikatın yayılıp genişlemesini sağladı.

Bayramiyye Anadolu’da doğup büyüyen bir Türk mutasavvıfı tarafından kurulan ilk Türk tarikatıdır. Tasavvuf sahasındaki önemli eserlerden, Lemeât, Faslül-hitâb, Tezkiretül-Evliya, Gülşen-i Raz, Mesnevi’nin tercümeleri yapılmıştır. II. Murad devrinde yazılan dini eserlerin önemli bir kısmı fıkıh kitaplarıdır.

Hanefi fıkhı çerçevesinde daha önce yazılmış Arapça kitaplara yine Arapça şerh ve haşiyeler yapılmıştır. Hadis ve tefsir alanında yazılan eserler fıkıh kitaplarına göre daha azdır. Nihat Azamat’ın II. Murad devrindeki kültür hayatı üzerine yaptığı araştırma, bu dönemde dini, edebi, ahlaki, tıbbi eserler, siyasetnameler, menakıbnameler, musiki, sözlük ve ansiklopedi gibi çok yaygın bir sahada telif ve tercüme eserlerin verildiğini ortaya çıkarmıştır.

Bu eserlerin önemli bir kısmı II. Murad’ın emir ve teşvikleriyle yazılmış olup, çoğu tercümedir. Bu dönemde yaptırılan Edirne Üç Şerefeli Cami (Yeni Cami) klasik Osmanlı mimarisindeki ilk büyük cami tipidir. Bursa’da yaptırdığı Muradiye Camii ve külliyesi de bu şehrin en önemli eserlerinden biri olmuş, daha sonraki tarihlerde vefat eden birçok hanedan mensubu buraya gömülmüştür. 392 metre uzunluğunda ve 174 gözden oluşan Ergene Köprüsü (Uzun Köprü) doğu-batı arasındaki ulaşımda önemli bir yer tutmuştur.