Vasco da Gama

Vasco da Gama, Hindistan’a denizden gidebilen ilk Avrupalı'dır.

Vasco da Gama, 1450 yılında Portekiz'in Sines kasabasında dünyaya geldi. Küçük yaşta denizciliğe merak saran Gama, kendisini bu yönde yetiştirdi. 1487 yılında dönemin kralı tarafından Hindistan’a denizden yol aramakla görevlendirildi. Ancak kralın ani ölümü bu planı biraz geciktirdi. Ölen kralın yerine tahta geçen Kral I. Manuel, Gama'nın emrine dört gemiyle 160 denizci verdi. Ayrıca, gideceği yerde karşılaşacağı önemli şahıslara da birer mektup yazıp Gama’ya verdi.

Donanma 8 temmuz 1496 tarihinde yola çıktı. Uzun süren bir yolculuğun ardından Ümit Burnu'na gelindi. Bu sırada Gama'nın emrinde bulunan denizciler isyan çıkardı. Vakit henüz gecikmeden Portekiz’e dönmek istiyorlardı. Gama isyanı kolayca bastırdı ve Hindistan’a doğru yeniden yola çıktı. Mayıs 1498'de Hindistan’ın batı kıyılarına ulaştı.

Bu bölgenin yerel halkı Vasco Da Gama’yı hoş karşılamadı. Hükümdarın Avrupalı denizciler şerefine verdiği ziyafet oldukça soğuk geçti. Hintli tüccarlar, Avrupalılar’ın başarısını kıskanmışlardı. O güne kadar kendileri daha çok kara yolundan ticaret yaptıkları için, bundan sonra deniz yolundan ticaret yaparak kendileriyle rekabete girişecek Avrupalı tüccarları tehlikeli birer rakip olarak görüyorlardı. Tüccarlar, adamlarını toplayıp, Gama’nın aleyhine kışkırtmaya çalıştılar.

Bunun üzerine Gama ile adamları hemen dönüş yolculuğuna çıktılar. Donanma Eylül 1499'de Lizbon'a vardı. Portekiz halkı Gama’yı büyük bir gösteriyle karşıladılar. Kral ona asalet unvanı verdi. Hindistan’la yapılacak ticaretten de elde edilecek kara Gama’yı ortak yaptı.

Portekiz hükümeti Vasco Da Gama’nın başarısından sonra, hemen faaliyete geçti. Pedro Alvarez Cabral idaresinde 13 gemilik bir filoyu Hindistan’a gönderdi. Böylece, Avrupalı tüccarlar Hindistan’da yerleşecek, Avrupa ile Hindistan arasındaki ticaret sağlam bir esasa bağlanacaktı. Fakat Hindistan’a giden ikinci filo da iyi karşılanmadı. Yerliler denizcilerin çoğunu öldürdüler.

Portekiz hükümeti, ölen gemicilerin intikamını almak için, Vasco Da Gama’ya yeniden Hindistan’a gönderdi. Gama, 20 gemiden oluşan bir filoyla 1502 yılında yola çıktı. Donanma Afrika'nın doğu kıyılarında Mozambik ve Sofala Portekiz sömürgelerini kurdu. Gama, yolda rastladığı gemileri yağmaladı, içindeki yolcuları ve tayfayı da esir etti. Hindistan’a vardığı zaman da yurttaşlarının intikamını sert bir şekilde aldı.

Lizbon’a döndüğünde, büyük bir törenle karşılandı ve yeni unvanlar kazandı. Fakat kısa bir süre sonraq unutuldu. Tam 20 yıl boyunca kimse onu hatırlamadı ve yeni iş vermedi. Bu dönemde, Portekizli gemiciler Vasco Da Gama’nın çizdiği rota üzerinden, Hindistan’a gidip gelmeye başlamışlardı. Yerlilerle Portekizliler arasında sık sık kanlı çarpışmalar oluyordu. En sonunda, Vasco Da Gama’ya yeniden Hindistan’a gitmesi emredildi.

1523 yılında yeniden denize açıldı. Vasco da Gama, 24 Aralık 1524 tarihinde Hindistan'ın Kochi (Kerala) bölgesinde öldü. Cenazesi Portekiz’e getirilerek törenle gömüldü.

Gama’nın Hindistan’a denizden yol bulması keşifler tarihinde önemli bir yer tutar. Fakat, Gama’nın karakterinin kötü tarafları da Asya ve Afrika’da yerlilerin Batılılar’a karşı düşmanca hisler beslemelerine yol açmıştır.

Etkileri

Vasco da Gama, Hindistan’a denizden gidebilen ilk Avrupalı'dır. 1497-1499 yıllarında Ümit Burnu’nu geçerek Hindistan’a gitmiştir. Böylece Avrupalılar bu ülkenin zenginliklerinden faydalanmıştır. Gama’nın bu başarısı Portekiz tarihi için önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bundan sonra Portekiz kısa sürede zenginleşerek güçlenmiştir.

Avrupalıların Hindistan'a deniz yoluyla ulaşabilmeleri, Osmanlı Devleti'nin ve İran'ın ticari alandaki üstünlüklerine son vermiştir. Gama, gittiği yerlerde Müslüman gemilerine karşı, korsanlık yapmış, Calicut, Mombasa, ve Malindi gibi liman kentlerinde, yerel halkla savaşıp, bu şehirleri topa tutmuştur.