Vasco Nunez de Balboa

Vasco Nunez de Balboa, Orta Amerika’da kurduğu İspanyol yerleşkesinden yola çıkarak Büyük Okyanus’a ulaşan ilk Avrupalı denizcidir.

Vasco Nunez de Balboa, 1475 yılında Badajoz'da doğmuştur. İspanya’nın Extremadura bölgesindeki Jerez de los Caballeros’a yerleşmiş, Galiçyalı soylu bir ailenin oğluydu. 

İspanya’nın Orta Amerika kıyılarında henüz yerleşmeye başladığı ve egemenlik kurmak için seferler düzenlediği yıllarda, gemisiyle bugünkü Kolombiya ve Panama kıyılarına giden Balboa, Hispaniola’da (bugün Haiti Adası) yerleşik çiftçiliğe başladı.

Fakat zararla kapanan birkaç yıldan sonra iyice borçlandı. Alacaklılarından kurtulmak için gizlice bir gemiye bindi. Geminin kaptanı Encisco, iç bölgelerde yerliler tarafından kuşatılmış olan Ojeda ve Nicuesa adlı İspanyol komutanlara yardım götürmekteydi. Gemide çıkan ayaklanmayı fırsat bilerek yönetimi ele geçiren Balboa’nın serüveni 1508'de böylece başlamış oldu. Gemidekilerle birlikte Panama'ya çıkarak

Burada İspanya’nın ilk kalıcı yerleşim merkezi olan Darien’i kurdu. Kimi zaman zorbalıkla, çoğu kez de usta bir siyaset uygulayarak İspanyolların Orta Amerika’daki egemenlik alanlarını genişletti. Daha sonra Panama kıstağını kuzeyden güneye doğru aşarak Büyük Okyanus kıyılarına ulaştı ve buradaki toprakların yöneticisi oldu.

Burada egemenliği ele geçirmek isteyen İspanyol yöneticisi Pedrarias tarafından krala ihanetle suçlanıp 1519 yılında idam edildi. Balboa, Darien’i kurarken kentin yöneticiliğine ortak olmak isteyen Nicuesa’yı bir tekneyle ölüme terketti. Kaptan Encisco’yu ise İspanya’ya geri gönderdi. 1511 yılında Kral Ferdinand tarafından Darien’e geçici vali ve genel kaptan olarak atandı.

Balboa bölgede bulunan yerlilerin oldukça barışsever olmalarından da yararlanarak, fazla güçlükle karşılaşmadan hazinelerini ele geçirdi. Zaman zaman, amacına ulaşmak için kabileleri birbirine düşürmekten de geri kalmıyordu. Böylece yüklü bir altın varlığına sahip olan Balboa, bölgede keşif seferlerine çıkarken, Encisco da Ispanya’da kralı onun aleyhinde kışkırtmaya çalışıyordu. Sonunda, Balboa’nın yerine Darien’e yönetici atanan Pedro Arias de Avila ya da bilinen adıyla Pedrarias 2.000 kişiyle yola çıktı.

Bu arada, güneyde büyük bir deniz ve denizi çevreleyen topraklarda çok zengin bir Altın Krallığı olduğunu yerlilerden öğrenen Balboa, 190 adamı, 1.000 kadar yerli kılavuz ve hamalla 1 Eylül 1513 tarihinde yola çıkmıştı. Kıstağın en dar bölgesinden, bugün bile geçit vermeyen balta girmemiş ormanlardan geçerek, 25 Eylül’de kıstağın en yüksek noktasına ulaştığında Büyük Okyanus’u gördü.

San Miguel Körfezi kıyılarına inerek, Mar del Sur adını verdiği bölgeyi İspanya topraklarına kattığını ilan etti. Bölgeden toplayarak Ispanya’ya gönderdiği inci ve altınlar kralın gözlerini kamaştırdı ve Mar del Sur’un valiliğini Balboa’ya verdi.

Ancak, Balboa’nın yönetimde Pedrarias’a bağlı olması sürekli sorun çıkarıyordu. Balboa’nın Pedrarias’ın kızıyla evlenmesi de iki yönetici arasındaki huzursuzluğu gideremedi. 1513 seferinde bulamadığı Altın Krallığı'na denizden ulaşmak için hazırlıklar yapan Balboa'yı, Pedrarias bir bahaneyle Acla’ya çağırdı. Kurulan mahkeme Balboa’yı ihanet suçuyla ölüme mahkum etti ve Ocak 1519’da karar yerine getirildi.

Büyük Okyanus’un doğusuna karadan ulaşan ilk Avrupalı olan Balboa, İspanya’nın Orta ve Güney Amerika’daki ilk yayılma döneminin önemli kişilerinden biridir. Mar del Sur’a kadar açtığı yol Ispanyollar’ı, sonradan acımasızca yağmalayıp yok edecekleri Altın Krallığı’na, gerçek adıyla İnka İmparatorluğu’na ulaştırmıştır.