Tunalı Hilmi

Jön Türklerin kuruluşunda büyük çaba harcadı. TBMM'nin ilk 3 döneminde milletvekilliği yaptı. M. Kemal onun fikirlerini Cumhuriyet devrimlerinde kaynak olarak kullandı.

Jön Türklerin önde gelen isimleri arasında bulunan Meclis-i Mebusan üyesi ve TBMM 1., 2., 3. dönem vekili olan Tunalı Hilmi, 1871 yılında Eskicuma'da doğdu. Fatih Askeri Rüştiyesi'ni bitirdi. Kuleli Askeri İdadisi öğrencisiyken 'Teşvik' isimli gizli bir haftalık dergi çıkardığı için tutuklandı.  Daha sonra girdiği Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'de "Gizli Mektepliler" adlı bir örgüt kurdu. 1895'te son sınıf öğrencisiyken Avrupa'ya kaçarak Cenevre'ye yerleşti. Orada Cenevre Üniversitesi pedagoji bölümünden mezun oldu. Avrupa'da ilk yıllarını Jön Türk hareketinin kuruluş çalışmalarıyla geçirdi. Meşveret ve Mizan gazetelerinde yazılar yazdı. Hutbe adını verdiği küçük broşürlerle Jön Türk propaganda yazıları yazdı. İttihat ve Terakki Cemiyeti içinde Osmanlı İhtilal Fırkasını kurdu. 1898'de İttihat ve Terakki Cemiyeti müfettişi olarak Mısır'a gitti. Cemiyetin Kahire'deki şubesini örgütleyerek tekrar Avrupa'ya döndü. II.Meşrutiyet'in ilanından sonra İstanbul'a geldi, başta İnkılap olmak üzere çeşitli yayın organlarında yazılar yazdı. 1920'de Bolu mebusu olarak son Osmanlı parlamentosu olan Meclisi Mebusan’a girdi. İstanbul'un işgali ve meclisin çalışamaz duruma düşüp dağılması üzerine, Ankara'ya geçti ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde gene Bolu'yu temsil etti. 1921 Anayasası'nın hazırlık çalışmalarına katıldı. Daha sonra M.Kemal'in yapacağı devrimlerine kaynaklık etmiştir. I., II. ve III. dönemlerde TBMM'de milletvekili olarak görev aldı. 22 Kasım 1928'de İstanbul'da öldü.