Tun Bağa Tarkan

Uygur Devleti'nin hükümdarı olan Tun Bağa Tarkan, 779-789 yılları arasında hüküm sürmüştür.

Uygur Türklerinin en önemli hükümdarlarından Bayan Çor Kağan, devleti bir imparatorluk haline getirmişti. Ülkeyi Bögü Kağan'a bıraktığında, Uygur Devleti Çin'e karşı üstün bir konumdaydı.

Bögü Kağan, devletin başına geldiğinde Çin ile iyi ilişkiler kurmuştur. Çin ile birlikte Tibet'e ortak bir askeri sefer düzenlenmiş ve düşmanını büyük bir yenilgiye uğratmıştır. Fakat Bögü Kağan'ın Çin topraklarını işgal edip Uygurları Orta Asya'nın en büyük siyasi gücü haline getirme isteği Çin ile arasının açılmasına neden olmuştu.

Bögü Kağan iç karışıklıkla uğraşan Tang Hanedanlığı'na ait topraklara baskınlar düzenlemiş ve çok sayıda ganimet elde etmiştir. Bu seferler birçok sivilin ölümüyle sonuçlanmıştır. Dokuz Oğuzların destek verdiği bu baskınlar, Uygur boyları arasında huzursuzluğa neden olmuştur. Çünkü Türk Kağanlığı ve Oğuz boyları tarih boyunca Çin'i egemenlik altına almaya çalışsa da, Uygurlar mevcut döneme kadar Çin ile iyi ilişkiler kurmaya özen göstermiştir.

Bunun üzerine kağanın evlatlığı Tun Bağa Tarkan, bir darbe planı hazırlamıştır. Bazı araştırmacılar tarafından, Mani dinini resmi din ilan eden Bögü'ye Tun Baga Tarkan'ın itiraz ettiğini ve darbe planını bu nedenle hazırladığı düşünülmektedir.

Tahta çıkışı

779 yılında Tun Baga Tarkan, Bögü Kağan'a düzenlediği suikast sonucu üvey babası olan kağanı öldürerek "Alp Kutlug Bilge" unvanıyla Uygur tahtına çıktı. Çin'e düzenlenen seferlere karşı olduğu için Bögü'yü öldüren Tun Baga Tarkan, buna rağmen Çin'e baskı uygulamaya devam etti. Tahta çıktıktan sonra Uygurlar içindeki Dokuz Oğuz beylerini ortadan kaldırıp onların güçlerini kırmaya çalıştı.

Çin’deki diğer Uygur boyları yeni kağanlarına yardım etmek için ülkelerine dönmek üzere hazırlık yapmaya başlamışlardı. Çin'de yerleşik olan ve ticaret ile uğraştıkları için varlıklı kişilerden oluşan bu Uygur boyları, Tun Baga Tarkan'ın amcası Tudun önderliğinde, Tang hanedanlığının başkenti Çangan'dan başlayarak Orhun Nehri boyunca ilerleyerek Uygur topraklarına hareket etmiştir.

Ancak, Orhun boylarından geri dönmek isten kafile ile Çin ordusu arasında çatışma çıkmıştır. Çatışma sonucu Tudun öldürülmüştür.

Bunun üzerine Uygur-Tang siyasi ilişkilerinde kriz dönemi başlamıştır. Tun Baga Tarkan, Tudun'un öldürülmesinin hesabını ülkesine ilk ziyaretini yapan Çinli elçi heyetine sormuş ve onları bir süre alıkoymuştur. Tun Baga Tarkan, iki ülke arasındaki ilişkilerin düzeltilebilmesi için Çin imparatorunun öz kızı ile evlenmek istediğini imparatora bildirmiştir. İmparator bunu önce kabul etmese de daha sonra razı olmuştur. İmparatorun öz kızı "Kutluk Bilge Konçuy" unvanı ile büyük bir Çin heyeti ve hediyelerle birlikte Tun Baga Tarkan’a gönderilmiştir.