Sabiha Sertel

Tevfik Fikret - Mehmet Akif Kavgası, Roman Gibi ile Tevfik Fikret İdeolojisi ve Felsefesi kitaplarının yazarı olan Sabiha Sertel, 2 Eylül 1968 tarihinde Bakü’de hayatını kaybetmiştir.

Türk basınının önemli isimlerinden Zekeriya Sertel’in eşi olan Sabiha Sertel, 1895 yılında Selanik’te doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini burada tamamladı. Bölgenin 1912 senesinde Yunan işgaline uğraması üzerine de ailesiyle birlikte İstanbul'a göç etti. Bu dönemde evlenerek eşiyle beraber Büyük Mecmua isimli haftalık bir dergi çıkarmaya başladı. 1917 yılında da ilk çocuğu Sevim dünyaya geldi.

ABD yılları

Sabiha Sertel, 1919 yılında Halide Edip Adıvar'ın da önerisiyle yüksek tahsilini tamamlamak için ABD’ye gitti. Kolombiya Üniversitesi'nde sosyal hizmet alanında eğitim aldı. Bu dönemde Amerika'da yaşayan Türkler'i örgütleyerek Himaye-i Etfal Cemiyeti'ne (Çocuk Esirgeme Kurumu) yüksek miktarda bağış toplanmasını sağladı. 1922 yılında da ikinci çocuğu Yıldız dünyaya geldi. 1923'de de Türkiye'ye geri döndü. 

Resimli Ay Dergisi

Sabiha Sertel, 1924-1931 yılları arasında eşiyle birlikte Resimli Ay dergisini çıkardı. Bu dönemde yazdığı makalelerde  işçi sınıfının haklarını savunarak sosyal düzeni eleştirdi. 1929'da da dergide yayımladığı “Savulun Geliyorum” başlıklı yazısı nedeniyle mahkemeye verildi.

Ansiklopedi yazıları

1927-1928 yılları arasında eşi Mehmet Zekeriya Bey ve Faik Sabri Duran ile birlikte bir Çocuk Ansiklopedisi hazırladı. Bunun yanında Cumhuriyet gazetesinin çıkardığı Hayat Ansiklopedisi’nde de çalıştı.

Çevirileri ve dergi çalışmaları

Sabiha Sertel, 1931 yılında Resimli Ay dergisinin kapanması üzerine bir süre çeşitli sosyalist yayımları tercüme ederek çalıştı. Daha sonra 1935 senesinde Resimli Her Şey isimli haftalık olarak yayın yapan dergiyi çıkardı. Bu dergi de kapatılınca 1936'da Projektör adlı aylık bir fikir dergisini yayımlamaya başladı. Ancak dergi ilk sayısında kapatıldı.

 

Tan Gazetesi ve Görüşler Dergisi

Sabiha Sertel 1936 yılında eşiyle birlikte Tan Gazetesi’ni kurdu. Bu dönemde II. Dünya Savaşı yıllarında faşizm karşıtı yazılar yazdı. 3 Eylül 1945 tarihinde de Muvafakatin Feryadı başlıklı yazısı sebebiyle tutuklandı. Daha sonra İleri Demokrasi Cephesi'ni kurarak Görüşler adlı dergiyi çıkarmaya başladı. Ancak bu girişimi sonucunda matbaaları yer bir edildi ve Sertel ailesi linç girişimine maruz kaldı. Olayın ardından iyice yıpranan çift 1950 yılında ülkeyi terk etti.

Sürgün yaşamı

Sertel ailesi sürgün yıllarını Paris, Budapeşte, Moskova ile Bakü gibi çeşitli şehirlerde geçirdi. Öte yandan çift, son dönemlerinde Türkiye’ye geri dönmek istemiştir. Ancak bu talepleri kabul edilmemiştir. Sabiha Sertel, 2 Eylül 1968 tarihinde Bakü’de hayatını kaybetti.

Kitapları

1940: Tevfik Fikret - Mehmet Akif Kavgası 
1946: Tevfik Fikret İdeolojisi ve Felsefesi
1969: Roman Gibi