Peyami Safa

Peyami Safa 15 Haziran 1961 tarihinde vefat etti. Öldüğü zaman Son Havadis Gazetesi‘nin başyazarıydı.

Servet-i Fünun dönemi şairlerinden İsmail Safa‘nın oğlu olan Peyami Safa, 2 Nisan 1899‘da İstanbul‘da doğdu. Sivas‘a sürgüne gönderilen babasını 2 yaşında kaybeden Safa, 9 yaşında tutulduğu kemik hastalığı ve maddi sıkınıtlar yüzünden düzenli bir eğitim göremedi.

Vefa Lisesi’ni yarıda bırakmak zorunda kaldı. Önce Keaton Matbaası‘nda, daha sonra da açılan sınavı kazanarak Posta ve Telgraf Nezareti‘nde 1914 yılına kadar memur olarak çalıştı. 1914-1918 yılları arasında Boğaziçi‘ndeki Rehber-i İttihat Mektebi‘nde öğretmenlik yaptı. Bu dönemde kendi çabalarıyla Fransızca öğrendi.

1918 yılında öğretmenlikten ayrılarak ağabeyi İlhami Safa ile birlikte çıkardıkları Yirminci Asır Gazetesi‘nde Asrın Hikayeleri adlı öyküleriyle 43 yıl sürecek olan gazetecilik ve yazı hayatına ilk adımını attı. 1921'de Son Telgraf Gazetesi‘nde daha sonra da Tasvir-i Efkar‘da yazdı.

1940 yılına kadar Cumhuriyet Gazetesi‘nde yazan Safa ayrıca Milliyet, Tercüman ve Son Havadis gazetelerinde de çeşitli yazılar kaleme aldı. Kültür Haftası ve Türk Düşüncesi adlarında iki dergi çıkaran Peyami Safa, 1961 yılında oğlu Merve‘nin ölümü üzerine İstanbul’a döndü.

Peyami Safa’nın edebi değeri olmayan, “Server Bedi” imzası ile yayınladığı Cumbadan Rumbaya (1936) romanı ve Cingöz Recai Polis Hikayeleri halk arasında büyük rağbet gördü.

Güçlü bir fikir adamı olan Peyami Safa, batı tarihçilerince “Zalim” olarak tanıttıkları Hun hükümdarı Atilla‘yı aklamak amacıyla bir de tarihsel roman yazdı. Çağın düşünce akımlarıyla da yakından ilgilenen Safa, siyasal sorunlar karşısında tavır aldı. Zaman zaman Nazım Hikmet, Nurullah Ataç, Sabiha-Zekeriya Sertel ve Aziz Nesin‘le çeşitli polemiklere girdi.

Fıkra ve makalelerinde mantık ve inandırıcılığı ön plana çıkaran Safa, romanlarında ise olaydan çok tahlile önem verdi. Mahşer, Şimşek, Fatih-Harbiye ve Biz İnsanlar adlı romanlarını Doğu-Batı sorununu ve halkın yaşadığı çelişkileri somutlaştırarak kaleme aldı.

II. Dünya Savaşı sırasında Nasyonal Sosyalistlerle yakınlaşan Safa, gerçek roman stili olan mistisizme‘ye Matmazel Noralya’nın Koltuğu adlı romanıyla geçti.

Peyami Safa 15 Haziran 1961 tarihinde vefat etti. Öldüğü zaman Son Havadis Gazetesi‘nin başyazarıydı.