Mustafa Çokay

Yaşamı boyunca Türkistan'ın özgürlüğü için çalışmalarda bulunan Mustafa Çokay, 27 Aralık 1941 tarihinde Berlin'de hayatını kaybetmiştir.

Mustafa Çokay, 25 Aralık 1890 tarihinde Kazakistan'nın Perovsk ilçesinin Jelek bölgesinde doğdu. Rusya'nın Petersburg şehrinde hukuk alanında öğrenim gördü. Eğitimi'nin ardından Türkistan'a geri döndü. Bu dönemde Taşken'te çıkartılan Uluğ Türkistan gazetesinde yazılar yazdı. Bunun yanında Birlik Tuğu dergisini de çıkardı. Daha sonra Hür Türkistan ve Yeni Türkistan gazetelerini yayımladı. 1917 yılında Kazak-Kırgız Türkleri'nin ortak ülkesi olan Alaş-Orda Devleti'nin kurulmasında da büyük rol oynadı. Kurulan birinci hükümette de bakan olarak görev aldı. Ruslar'ın devleti ortadan kaldırması üzerine de hakkında idam cezası kararı verildi. Önce Azerbaycan’a, ardından da Gürcistan’a geçen Çokay, 1919’da Kuzey Kafkasyalıları'n Tiflis’te çıkardığı Hür Dağlılar isimli haftalık gazetede Türkistan davasını dile getiren yazılar yazdı. Bir süre sonra da çıkarmaya başladığı Şafak gazetesinde Anadolu’daki Kuvayi Milliye hareketine destek verdi. Öte yandan Yeni Türkistan ile Yaş Türkistan adlı dergilerde de Türk Birliği davası için çalışmalarda bulundu. Mustafa Çokay, 27 Aralık 1941 tarihinde Berlin'de hayata gözlerini yumdu. Cenazesi Türk-İslam mezarlığında toprağa verildi.