Joseph Rotblat

Nobel Ödülü kazanan fizikçi Joseph Rotblat kimdir?

Joseph Rotblat, 4 Kasım 1908 tarihinde Varşova, Polonya'da dünyaya geldi. 

Gençlik döneminde Polonya genelinde cins at yetiştiriciliği yaptı ve kısmen de olsa rahat bir hayat sürdü. I. Cihan Harbi'nin başlamasıyla (28 Temmuz 1914- 11 Kasım 1918) huzuru kaçan milyonlarca insandan biri olan Rotblat, ülke sınırlarının kapatılması ve ailesinin iş yerlerinin kamusallaştırılması neticesinde yoksulluğa düştü. Din her zaman onun için arka planda olmasına rağmen ilerleyen zamanlarda reybî (agnostik, şüpheci) oldu. 

Savaş nihayete erdikten sonra elektrikçi olarak çalışmaya başlayan Rotblat'ın içinde her zaman fizikçi olma isteği vardı. 

Fizik bilgisi sayesinde örgün eğitime devam etmeden, 1932  senesinde Özgür Polonya Üniversitesi Fizik Bölümü'nde 'fizik doktoru' oldu. 1938 senesinde de Varşova Üniversitesi'nde fizik üzerine yüksek lisans yaptı. 

İlerleyen zamanlarda Varşova Bilim Derneği Radyasyon Laboratuvarı'nda Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı ve 1937 senesinde Özgür Polonya Üniversitesi Atom Fiziği Enstitüsü'nün asistanı daha sonra ise müdürü oldu. 

1939 senesinde II. Cihan Harbi'nin başlamasından kısa süre önce fisyon sürecinde nötron yayıldığını gösteren deneyler yaptı. 1939 senesinde kısa süre içerisinde çok sayıda fisyonların gerçekleşebileceği yönündeki öngörüsü gerçek oldu ve önemli miktarda enerjinin serbest kalabileceği belirlendi. Rotblat, bunun bir sonucu olarak, bir mikrosaniyeden daha az sürede bu sürecin bir patlamaya neden olacağını hesapladı. 

Ayrıca 1939 senesinde nötronların yapısının ortaya çıkartılmasından dolayı Nobel Fizik Ödülü'nü kazanan James Chadwick'in davetiyle Liverpool Üniversitesi'ne çalışmaya gitti. (Bu davet, Polonya'da bulunan ünlü bilim insanı Marie Curie'nin bağlantıları yoluyla gerçekleşmiştir.)

Chadwick, temel nükleer reaksiyonları incelemek için siklotron adlı bir parçacık hızlandırıcısı inşa etti ve Rotblat'ta Varşova'da benzer bir makine inşa etmek istedi. Bu nedenle Liverpool'da Chadwick'e katılmaya karar verdi. İngiltere'de eşini desteklemek için zamanının olmayacağını düşünerek tek başına gitti. Çalışmalarında çok fazla zaman geçmeden, Chadwick, Rotblat'ın gelirinin iki katı tutarında bir araştırma bursu (Oliver Lodge Bursu) verdi ve 1939 senesinin yaz aylarında kendisini geri getirmek isteyen eşi Tola'nın yanına, evine döndü. Ağustos ayında eve dönen Rotblat hasta olduğu için çalışmalarından geri kaldı ve bu sırada savaş patlak verdi.
Eşi Tola'yı bu dönemde Majdanek toplama kampındaki Yahudi Soykırımında kaybeden Rotblat, bu olaydan sonra bir daha hiç evlenmedi.

Nobel Ödüllü fizikçi Rotblat, 31 Ağustos 2005 tarihinde Londra, İngiltere'de hayatını kaybetti.