Joris Ivens

I. Dünya Savaşı'nda Hollanda ordusunda savaşmış, sonraları hayatını sinemaya adamış ünlü yönetmen Joris Ivens kimdir?

Joris Ivens 18 Kasım 1898 tarihinde Hollanda'da dünyaya geldi. 

I. Dünya Savaşı yüzünden iktisat öğrenimini yarıda bırakan Ivens, ilk amatör filmini 1911 senesinde aile üyeleriyle birlikte çekti.

I. Dünya Savaşı'ndan sonra 1922 senesinde fotokimya eğitimi almak için Berlin'e gitti. 

Çeşitli fabrikalarda staj yaparken işçi ve öğrenci hareketlerine katılan Ivens, 1926 senesinde ülkesine geri döndü ve arkadaşlarıyla birlikte Hollanda’da bağımsız sinemacılığı geliştirmek için Hollanda Sinema Birliği’ni kurdu. 

1928 senesinde De Brug (Köprü) belgeseliyle yenilikçi sinema çevrelerinde ilgi gördü. Regen (1929; Yağmur), Wij Bouwen (1930; İnşa Ediyoruz) gibi ilk profesyonel belgesellerinden sonra, Pudovkin’in daveti üzerine Sovyetler Birliği’ne konferans vermeye gitti. 

Bundan sonraki hayatında dünyanın en çok gezen yönetmenlerinden birisi olan Ivens, Belçika’da ve ABD’de belgeseller çekti.

1937 senesinde gittiği İspanya’da, yönettiği The Spanish Earth (1937; İspanyol Toprağı) İspanyol İç Savaşı’nın en önemli belgeseli oldu.

Daha sonra Çin’e geçti ve Çin halkının Japon işgaline karşı yürüttüğü mücadeleyi "The Four Hundred Million" (1938; Dört Yüz Milyon) filmiyle görüntüledi.

1944 senesinde Hollanda’nın Batı Hindistan’daki sinema sorumlusu olarak atanan Ivens, sömürgeciliği protesto etmek maksadıyla bu görevi geri çevirdi. II. Dünya Savaşı sırasında ABD ve Kanada’da faşizm karşıtı propaganda filmleri çekti. 

Bağımsızlık öncesi dönemi anlatan "Indonesia Calling" (1946; Endonezya Arıyor), Hollanda pasaportunun 10 yıl süreyle elinden alınmasına ve yurtdışında çalışmak zorunda kalmasına sebep oldu. 

Belgesellerinde yalnızca dış gerçekliği görüntülemekle yetinmeyen Ivens, şiirsel anlatımıyla ele aldığı ülkenin, halkın ve olayın ruhunu perdeye yansıtırdı.  

90 yaşında, Marceline Loridan’la birlikte "Une histoire de Vent" (1988; Rüzgârın Öyküsü) adlı filmi çekti. Aynı zamanda oynadığı bu filmde yaşamını, rüzgârı evcilleştirme tutkusunu, sinema ve düş üzerine görüşlerini perdeye yansıttı.

1955 senesinde Helsinki’de Dünya Barış Ödülü’nü alan Ivens’e 1986 senesinde Hollanda hükümeti de bir ödül verdi ve resmen özür diledi.

Sinemaya katkılarından ötürü 1988 Venedik Film Şenliği’nde de bir Onur Ödülü aldı.

Joris Ivens, 28 Haziran 1989 tarihinde Paris'te hayatını kaybetti.