I. Kılıç Arslan

Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu Kutalmışoğlu Süleyman Şah'ın oğlu olan I. Kılıç Arslan hükümdarlığı sırasında Haçlılarla yaptığı savaşta düşmana ağır kayıplar verdirmiştir.

Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu Kutalmışoğlu Süleyman Şah'ın oğlu olan I. Kılıç Arslan 1079 yılında doğmuştur. Babasının 1806 yılında Suriye seferinde ölümü üzerine Kılıç Arslan ve kardeşi Davud Arslan İsfehan'a götürüldü. Burada iyi bir eğitim alarak Türk-İslam terbiyesi ile yetiştirildi.

1092 yılında Melikşah'ın ölmesiyle Büyük Selçuku Sultanı olan oğlu Berkyaruk tarafından serbest bırakılan Kılıç Arslan, Anadolu'ya gelerek 1093 yılında Anadolu Selçukluları tahtına oturdu. Babasının ölümünden sonra şehri elinde tutan İznik valisi Ebu'l-Kasım iktidarı saltanat ailesinin varislerine teslim etti. I. Kılıç Arslan yanındaki Türkmen ailelerini İznik'e yerleştirerek Anadolu'da dağılmış olan birliği yeniden tesis etti.

Bu dönemde Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos, hem Bizans hem de Selçuklular için bir tehlike olduğunu belirttiği Çaka Bey'e karşı Kılıç Arslan ile ittifak kurdu. Abidos kuşatması sırasında Bizans donanması denizden Selçuklu ordusu ise karadan Çaka Bey'e karşı saldırıya geçti. İki devlet arasındaki ittifaktan haberi olmayan Çaka Bey, I. Kılıç Arslan ile bir görüşme talep etti. Kılıç Arslan daha önce Çaka Bey'in kız kardeşiyle evlenmiş olmasına rağmen ziyafet sırasında kılıcını çekerek kendisini öldürdü.

1095 yılında Malatya üzerine sefere çıkan Kılıç Arslan şehri tam düşürmek üzereyken büyük bir Haçlı ordusunun Anadolu topraklarına girdiğini haber aldı. Bunun üzerine kuşatmayı kaldırarak savunma hazırlıklarına başladı.

1097 yılında İznik'i kuşatma altına alan Haçlılara karşı şehrin önünde ordusunu büyük bir savaşa soktu. Yaşanan çarpışmalar sonucu iki taraf da ağır kayıplar verdi. Muharebede birçok Haçlı komutanı öldürüldü. Fakat düşman ordusu sürekli takviye alıyordu. Kalabalık düşman kuvvetlerine karşı meydan savaşı vermenin tehlikeli olacağını anlayan Kılıç Arslan, ordusunu geri çekmek zorunda kaldı. Böylece 22 yıllık Selçuklu başkenti olan İznik 19 Haziran 1097 tarihinde Haçlı kuvvetlerinin eline geçti.

Daha sonra Kılıç Arslan Danışmend Gazi ve Kayseri emiri Hasan ile birleşerek Eskişehir'e doğru harekete geçen Haçlı ordusuna ani baskınlar düzenleyerek ağır kayıplar verdirdi. Bu baskınlar sonucunda 600 bin olan Haçlı ordusunun sayısı 100 bine kadar düştü. 

Haçlılar bölgedeki Selçuklu emirlerinin rekabetinden de faydalanarak Urfa ve Antakya'yı ele geçirdiler. Ardından Kudüs'ü alarak bölgede Hristiyan hakimiyetini sağladılar. Fakat Haçlı Seferleri Kılıç Arslan'ın gayretleri sonucunda net bir başarıya ulaşamadı.

İznik'in kaybı ve I. Haçlı Seferi'nden sonra Kılıç Arslan Anadolu Türkleri'ni toplamaya başlayarak Konya'yı başkent yaptı. Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun parçalanmasından faydalanarak bütün İslam dünyasına hakim olma teşebbüsünde bulundu. Ancak Musul emiri Çavlı, Artukoğlu İlgazi ve Suriye meliki Rıdvan ile Habur Irmağı kıyısında yaptığı savaşı kaybetti. I. Kılıç Arslan yaralı olarak Habur Irmağı'nı geçerken 13 Temmuz 1107 tarihinde 28 yaşında boğularak hayatını kaybetti. Cenazesi Meyyafarikin'e götürülerek kendisi için yapılan türbeye defnedildi. Yerine büyük oğlu Şahinşah gelmiştir.

Karakteri

I. Kılıç Arslan teşkilatçı bir devlet adamıydı. Haçlı ordularıyla yaptığı savaşlar sonucu düşmana ağır kayıplar verdirmiş ve Türklerin Anadolu topraklarından atılamayacağını ispat etmiştir. Hayır işleriyle de meşgul olan Kılıç Arslan halkının sevgisini kazanmıştır. Ayrıca Hristiyan halka da adaletle davranmıştır.