I. Agustin

Meksika’daki 1810-1821 bağımsızlık hareketinin tutucu kanadına önderlik eden ve bağımsızlıktan sonra kendisini Meksika imparatoru ilan eden askeri şef I. Agustin kimdir?

Agustin de Iturbide 27 Eylül 1783 tarihinde Valladolid (bugünkü ismi Morelia)'da dünyaya geldi. 

1797 senesinde Valladolid eyalet alayında subay olan Agustin, 1810 senesinde Meksika bağımsızlık mücadelesinin önderlerinden biri olan papaz Miguel Hidalgo y Costilla’nın kurduğu devrimci orduda görev alması için gelen daveti reddetti ve kralcılara katıldı.

Agustin, papazın ölümünden sonra bağımsızlık hareketinin başkumandanlığını üstlenen José Maria Morelos komutasındaki devrimci kuvvetlerin Valladolid’e düzenledikleri saldırıyı püskürterek ayaklanmacılara ezici bir darbe indirdikten sonra bu başarısından dolayı Guanajuato ve Michoacân askeri bölgesinin komutanlığına atandıysa da yetkilerini kötüye kullandığı gerekçesiyle 1816 senesinde bu görevden uzaklaştırıldı.

1820'ye gelindiğinde İspanya’da gerçekleşen bir darbe sonucunda liberal bir anayasa yürürlüğe girdi. Bunun Meksika’da benzer gelişmelere yol açmasından korkan geçmişin koyu kralcıları, çözümü İspanya’dan bağımsızlığın ilan edilmesinde gördü ve derhal harekete geçtiler.

Agustin, komutasındaki birliklerin Guerrero’nun gerilla çeteleriyle Iguala’da birleşmesinden sonra, 24 Şubat 1821 tarihinde derhal bağımsızlığın ilan edilmesini, İspanyollarla Kreoller arasında eşitliğin sağlanmasını ve Katolikliğin tek din olarak kabul edilip bütün öteki dinlerin yasaklanmasını emretti.

Bu eylem programını uygulamak üzere kurulan ordu kısa sürede ülkenin tamamını denetim altına aldı.

İspanya Kralı temsilcisi Juan O’Donoju’nun 1821 senesinin Ağustos ayında, Meksika’nın bağımsızlığını tanıyan Cordoba Antlaşması’nı imzalamasıyla Meksika’daki İspanyol egemenliği resmen son bulmuş oldu. 

Bağımsızlığın resmen kazanılmasından sonra 1822 senesinin Ağustos ayında taç giyerek kendisini Meksika imparatoru ilan eden Iturbide, ülkede istikrarı sağlayamadı. Askerî açıdan gösterdiği başarıyı siyasî sahda gösteremediği gibi aşırı müsrif ve keyfî uygulamaları yüzünden kısa sürede muhalefeti karşısına aldı. Siyasî muhalefetin baskılarına dayanamayarak 19 Mart 1823 tarihinde tahttan çekildi ve ülkeyi terk etti. 

Ülkesini terk ettikten sonra bir süre İtalya ve İngiltere’ de kaldı.

Meksika kongresinin hakkında ölüm kararı aldığını bilmeden 1824 senesinde Meksika’ya döndü.

Geri döndükten hemen sonra tutuklandı ve 19 Temmuz günü idam edildi. 

Agustin de Iturbide, bazı tarihçilere göre tamamen keyfî bir hükümdar olarak görülse de, Meksika'daki katolikler tarafından bağımsızlık kahramanı olarak anılmaktadır.