Halil Menteşe

Halil Menteşe, İttihat ve Terakki Partisi'nin önde gelen isimlerinden birisidir.

Halil Menteşe, 1874 yılında Milas'ta doğdu. Babası, Kadızadelerden Salih Efendi, annesi Şefika Hanım'dı. Küçük yaşta yetim kaldı. Öğrenimine İzmir'de devam etti. Öğretmenlerinden biri de Halit Ziya Uşaklıgil'di. Ortaöğrenimini İzmir'de tamamladıktan sonra İstanbul'da Hukuk Mektebi'ne kaydoldu.

1894'de İstanbul'daki baskı ortamından kaçmak için öğrenimini yarıda bırakıp önce memleketi Milas'a, ardından Paris'e gitti. Hukuk öğrenimini burada tamamladı. Bu dönemde İttihat ve Terakki Partisi'nin Paris şubesine katıldı. Ahmet Rıza Bey'in katipliğini yapan Halil Menteşe, II. Meşrutiyetin ilanından sonra yurda döndü.

1912 Nisan-Ağustos Osmanlı Meclis-i Mebusanı ve 1914-1918 Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda Muğla mebusu ve meclis başkanı olarak görev yaptı. Balkan Savaşı sırasında İttihat ve Terakki'nin önde gelenlerinin tutuklanmaya başlaması üzerine Paris'e kaçtı. Bâb-ı Ali Baskını'ndan sonra ülkeye döndü.

1913-1914 arasında Şura-yı Devlet reisliği, 1915-1917 arasında Hariciye Nazırlığı, 1917-1918 arasında Adalet Nazırlığı yaptı. Osmanlı Devleti’nin Almanya'nın yanında I. Dünya Savaşı'na girmesinde etkili oldu. İstanbul'un İşgali'den sonra 10 Mart 1919 tarihinde tutuklandı ve Malta'ya sürüldü (Kayıt Numarası: 2760). 30 Nisan 1921'de serbest bırakıldıktan sonra İtalya ve Almanya'da bir süre kaldı.

Kurtuluş Savaşı bittikten sonra yurda döndü. 1924 yılında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluş çalışmalarına katıldı. 1926'da İzmir Suikastı nedeniyle sorgulandı ancak gözaltına alınmadı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin bağımsız adaylar için ayırdığı kontenjandan yararlanarak İzmir milletvekili seçildi. IV., V., VI. ve VII. dönemde mecliste İzmir milletvekili olarak görev aldı. 1946 yılında siyasi hayattan çekildi.

Halil Menteşe 2 Nisan 1948 tarihinde vefat etti. Cenazesi Milas'ta defnedildi.