Hacı Yakup Anat

Hacı Yakup Anat uzun yıllar boyunca Çin yönetimine karşı mücadele etmiştir. Bunun yanında uzun yıllar hapis hayatı yaşamıştır.

Hacı Yakup Anat 1920 yılında Bursa’nın Orhangazi ilçesinin Çukurbostan mahallesinde doğdu. 9 yaşında ailesiyle birlikte Doğu Türkistan’a gitmiştir. Bu dönemde Arapça ile Farsça dillerini öğrenmiştir. Darul Muallim'de de öğrenim görmüştür. 1937 senesinde de Urumçi’ye gelerek Maliye Kadirler Mektebi'ni bitirmiştir. Eğitimini tamamladıktan sonra da Satuk Buğra Han İlkokulu'nda öğretmen olarak çalışmaya başlamıştır. 1940 yılında da Hoten’de ilk modern matbaayı kurarak Vatan Gazetesi'nin müdürü olmuştur.

1941'de de hiçbir sebep yokken yüzlerce Uygur aydını gibi kendiside tutuklanarak cezaevine gönderilmiştir. Esaret hayatının ardından Çin yönetimine karşı mücadele içerisine girmiştir. 1947'de Tiyanşan isimli bir yayınevini kurmuştur. 8 Ekim 1947 tarihinde de İsa Yusuf Alptekin ve Mehmet Emin Buğra’nın daveti üzerine Urumçi’ye giderek yeni kurulacak milli partinin tüzüğünü yazmakla vazifelendirildi. 1948 yılında gerçekleştirilen 1.Halk Kurultayı’nda da Doğu Türkistan’dan milletvekili seçildi. Bunun yanında Aksu bölgesinde de çalışmalarda bulundu.

Bu dönemde Çin'li yöneticiler ile arası açıldı. Bunun üzerine 26 yıl hapse mahkum edildi. 1995 yılında Pekin'den Türkiye’ye kaçtı. Burada 6 yıl boyunca Türk Tarih Kurumu'nda doçent olarak çalıştı. Ayrıca eski Çince metinlerde yer alan Türk büyükleriyle ilgili de çeviriler yaptı. Ancak tüm bu çabalarına rağmen Türk hükümeti tarafından vatandaşlığa kabul edilmedi. Hacı Yakup Anat 2001 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Mehmet Emin Buğra Bey’in yanında toprağa verildi.