Esat Paşa

Esat Paşa, Çanakkale Savaşı'nda büyük bir başarı göstererek düşman kuvvetlerinin boğazı geçip İstanbul'a ulaşmasını engellemiştir.

Mehmet Esat Bülkat, 18 Ekim 1862 tarihinde Yanya'da dünyaya geldi. 1890'da kurmay yüzbaşı olarak Erkan-ı Harbiye Mektebini bitirdi. Aynı yıl Almanya'ya giderek burada askeri görevlerde bulundu. Temmuz 1893'de Kıdemli Yüzbaşı olarak İstanbul'a döndü. 5 Kasım 1893'de Binbaşı oldu ve Osmanlı Ordusu'nu düzenlemekle görevli Colmar von der Goltz Paşa'nın yardımcılığına atandı.

Osmanlı-Yunan Savaşı'nın patlak vermesi üzerine 18 Nisan 1897'de Yanya Kolordusu Kurmay Başkanlığı'na tayin edildi. Burada gösterdiği başarılardan dolayı 31 Ocak 1898'de albaylık rütbesine yükseldi.

1899 yılında Harbiye Mektebinin ders nazırlığına, daha sonra da kurmay başkanlığına atandı. Harbiye mektebindeki hizmetlerinden dolayı 27 Kasım 1902'de Mirlivalığa, 17 Ocak 1906'da Ferik rütbesine yükseltildi.

15 Temmuz 1907 tarihinde Selanik'teki 3. Ordu Komutan Yardımcılığına getirildi. 1908 devrimiyle yönetime gelenler, daha önce çok çabuk yükselenlerin rütbelerini 1909'da Tasfiye-i Rütep kanunuyla geri alınınca Mirliva rütbesine indirildi.

1911'de Gelibolu'da 5. Nizamiye Tümeni, ardından Tekirdağ'da 2. Kolordu ve 12 Temmuz 1911'de İşkodra Müretteb Kuvvetleri Komutanlığına atandı. İtalya'nın savaş ilan etmesi üzerine 16 Eylül 1911'de Yanya Bağımsız Tümen Komutanı ve seferberlik gereği olarak 10 Ekim 1911'de Yanya Kolordusu komutanı oldu. Balkan Savaşları'nda 5 Mart 1913'e kadar Yanya ve civarını üstün düşman kuvvetlerine karşı savunarak büyük bir başarı gösterdi.

16 Ocak 1913 tarihinde Tekirdağ'da 3. Kolordu Komutanlığına ve I. Dünya Savaşı'nda Gelibolu Yarımadasında 3. Kolordu ve Arıburnu Kuzey Grubu Komutanlığına atandı. Burada Çanakkale Boğazı'nın kilidi sayılan Conkbayırı'nı düşman kuvvetlerine karşı savundu. Çanakkale'deki hizmetlerine ödül olarak 15 Eylül 1915'de rütbesi tekrar Ferikliğe yükseltildi.

Colmar von der Goltz Paşa'nın Bağdat Komutanlığı'na gitmesi üzerine 3 Kasım'da 1. Ordu Komutanlığına atandı. Almanya'nın Doğu ve Batı cephelerini görmek üzere 1917'de Berlin'e gitti ve burada incelemelerde bulundu.

Yurda dönünce 21 Şubat 1918'de Bandırma'da 5. Ordu Komutanlığı'na ve 22 Haziran'da Batum'da 3. Ordu Komutanlığı'na tayin edildi. Daha sonra 2. Ordu Genel Müfettişliği'nden 22 Kasım 1919 tarihinde emekliğe ayrıldı. Hulusi Salih Paşa kabinesinde Bahriye Nazırlığı görevinde bulundu.

Mehmet Esat Bülkat, 2 Kasım 1952'de İstanbul'da vefat etti. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü. "Çanakkale Hatıraları" (4 cilt) ve "1912-1913 Balkan Harbi" adlı iki eseri vardır.

Çanakkale Savaşı

25 Nisan 1915 tarihinde İngiliz-Fransız birliklerinin Seddülbahir ve Arıburnu Cephesini açmalarıyla Çanakkale Kara Savaşları başlamış oldu. Haziran ayına kadar süren saldırılar Türk kuvvetleri tarafından büyük bir direnişle karşılandı ve düşmanın geri çekilmesi sağlandı.

Bunun üzerine yeniden saldırı kararı alan İtilaf Kuvvetleri Haziran ve Temmuz ayı boyunca Türk mevkilerini sürekli ateş ve bombardıman altında tuttular. Bu sırada Gelibolu'daki savunma hattı iki kısma ayrılmıştı. Esat Paşa Arıburun Kuzey Grubu komutanı olarak, kardeşi Vehip Paşa da Güney Grubu Komutanı sıfatıyla düşmanın kuvvetli saldırılarına karşı direniş göstermekteydi.

Kuzey Grubu komutanı Esat Paşa Haziran ve Temmuz aylarında İngiliz-Fransız birliklerinin Arıburnu'na yaptıkları taarruzlar karşısında zor şartlar altında düşmanı karşılamış ve geri püskürtmüştür.

Daha sonra Ağustos ayında düşman kuvvetleri Conkbayırı mevkii üzerine harekete geçmiş ve burayı ele geçirmek için hazırlıklara başlamıştır. 6 Ağustos'ta başlayan düşman taarruzu Conkbayırı'nı korumakla görevli Esat Paşa emrindeki Türk kuvvetleri tarafından karşılanmış ve düşman yenilgiye uğratılmıştır .

Ağustos ayına kadar devam eden savaşlar sonunda İtilaf Kuvvetleri Conkbayırı'nı ele geçirememiş ve Çanakkale'den geçerek İstanbul'u işgal etme amaçları suya düşmüştür. Özellikle Conkbayırı Savaşları'nda önemli yararlılıklar gösteren Esat Paşa, Mustafa Kemal'in Anafartalar Cephesi'nde zafer kazanmasında büyük pay sahibi olmuştur.

Esat Paşa, İtilaf Kuvvetleri'nin Çanakkale Boğazını geçerek İstanbul'a girmesini engelleyen üç önemli komutandan biri olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer iki kişi, Çanakkale Müstahkem Mevki komutanı Cevat Paşa ve Anafartalar Komutanı Mustafa Kemal Paşa'dır.

Soyu

Esat Paşa’nın soyu Özbekistan’dan Anadolu’ya gelen ve buradan da Rumeli’ye geçen bir Türk boyu olan “Kaçı” veya “Kaçın” boyudur. Bu boya mensup Taşkentli Mehmet Ağa, Selanik’te Osmanlı Hükümdarı II. Murat’ın hizmetine girmiş ve hükümdar tarafından Yanya “mütesellimliğine tayin edilmiştir.