Dilmaçoğlu Mehmed Bey

Dilmaçoğulları, Doğu Anadolu’da hüküm sürmüş bir Türk beyliğidir. Kurucusu Dilmaçoğlu Mehmed Bey, Malazgirt Savaşı'nın ardından Anadolu'da çeşitli akınlar yapmıştır.

Dilmaçoğulları, Doğu Anadolu’da hüküm sürmüş bir Türk beyliğidir. Kurucusu Dilmaçoğlu Mehmed Bey, Malazgirt Savaşı'nın ardından Anadolu'da çeşitli akınlar yapmıştır. 1085 yılında Diyarbakır fethedildikten sonra Bitlis ve Ahlat bölgeleri dahil olmak üzere Dilmaçoğulları'na bırakıldı. Mehmed Bey'in vefatı üzerine de yerine oğlu Toğan Arslan önce Türkiye Selçuklu Sultanı Birinci Kılıç Arslan’a sonra da Sökmenliler'e bağlanmıştır. Daha sonra idarenin zayıflığından faydalanarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Ancak bu durum fazla uzun sürmemiş, beylik Artuklular'ın hakimiyeti altına girmiştir. Toğan’ın bu hareketi Sökmenli Bey'i İbrahim’i kızdırarak Dilmaçoğulları üzerine sefere çıkmasına yol açmıştır.  Fakat başarılı olamamıştır. 

1137 senesinde Toğan Arslan ölümüyle yerine oğlu Hüsamüddevle Kurti gelmiştir. Bunun yanında Güristan'a seferler düzenleyerek Dolvin'i ele geçirdi. Bir sene sonra Gürcü Kralı İvane, Anadolu’ya saldırdı ise de büyük bir yenilgi alarak geri çekildi. Hüsamüddevle Kurti, 1143 senesinde vefat edince yerine kardeşi Yakut Arslan geçti. Ancak Yâkut Arslan da kısa bir süre sonra öldü ve yerine kardeşi Fahreddin Devletşah geldi. Artuklular'la Danişmendiler arasında gerçekleşen savaşta Devletşah Artukluların yanında saf tuttu. Kısa bir süre sonra da Devletşah ile Mardin Artuklu Beyi Necmeddin Alp arasında anlaşmazlık çıktı. Fakat karşı koyacak gücünün olmadığını anlayınca Meyyafarıkin’e giderek bağlılığını bildirdi.  1192'de Devletşah'ın ölümüyle Ahlat Emiri Begtimur, Dilmaçoğullarının merkezi Bitlis’i ele geçirdi. Beylik 1394 yılında Akkoyunlular tarafından tamamen ortadan kaldırıldı.

 


DİLMAÇOĞULLARI BEYLERİ

Mehmed Bey................................. 1085

Toğan Arslan ................................. 1104

Hüsamüddevle Kurti....................... 1137

Şemseddîn Yakut Arslan............... 1143

Fahreddin Devletşah...................... 1145