Bruce Lee

Jeet Kune Do savunma sanatının ustası olan Bruce Lee çektiği dövüş filmleriyle hafızalara kazınmıştır.

Aslen Çin asıllı olan Bruce Lee 27 Kasım 1940 tarihinde San Francisco'daki Chinese Hospital Hastanesi'nde doğdu. Gerçek adı Lee Jun-Fan'dır. İsmini doğumunda hazır bulunan doktor vermiştir. Babası ve annesi, Çin operasında oyuncuydu.

Lee doğduğunda, bir turne için Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunuyorlardı. Ailesi, genç yaşta kendisinin Kung Fu öğrenmesini istedi. 1954'de ünlü Kung Fu Ustası Yip Man'ın öğrencisi olarak Wing Chun sistemini çalışmaya karar verdi.

Bunun nedeni bir sokak kavgasında küçük düşme korkusunu yenebilmekti. İlerleyen zamanlarda Wing Chun sistemine boks çalışmalarını da eklemeye başladı. Bunun yanında dansa da büyük bir ilgi duymaktaydı. Dans etmek isteyenleri geri çevirmezdi. Dans dengesi ve ayak hareketlerinin çoğu Lee'nin daha sonra dövüş stilinde etken olmuştur. En sevdiği dans türü olan Cha Cha'da Hong Kong'da şampiyon seçilmiştir.

Sık sık karıştığı sokak kavgalarından dolayı 19 yaşındayken kötü bir şöhret edinince 1959 yılında ailesi Lee'yi ABD'ye kendi arkadaşlarının yanına göndermiştir. Seattle'de otururken bir resturanın çatı katında garsonluk yaptığı sürece kalmasına izin verildi. Daha sonra liseyi bitirerek Washington Üniversitesi'ne girdi. Burada Felsefe bölümüne eğitim aldı. Bu dönemde geceleri restaurantta çalışmaya da devam etti. Bir yandan okula devam ederken, bir yandan da Amerikalılara Çin Kültürü'nün zenginliğini anlatmak için o güne kadar Çinlilerden başkasına öğretilmesi yasak olan olan Kung Fu dersleri vermeye başladı.

Bu amaçla kendi adını taşıyan Jun Fan Kung Fu adında bir okul açmıştır. Bu spor okulu 1963 yılına kadar açık kalmış, yine aynı yıl Amerikalı Linda Emery ile evlenmiştir. Lee daha sonra Oakland'da ikinci okulunu açtı. Burada geniş bir kitleye, Amerikalılara yabancı olan bu sanatın ne kadar geniş içerikli ve derin felsefeye sahip olduğunu kanıtladı.

Bruce Lee, Ed Parkers'la 1964 yılında ilk uluslararası çıkışını yaptı. Ardından Green Hornet adlı dizide oynamaya başladı. Bunun kendisi için bir çıkış olacağını düşünürken dizi bir sezon sonra yayından kaldırıldı. Daha sonra James Garner'in oynadığı "Marlowe" adlı filmde küçük bir rol kaptı ve birkaç bölümünde oynadı. Ancak bu küçük rol kariyerine hiç bir katkı sağlamadı.

İlk uzun metrajlı filmi; Çinli prodüktör Raymond Chow'un yeni kurduğu film şirketi Golden Harvest ile çekilen Big Boss (Büyük Patron) filmidir. Film, Hong Kong ve güneydoğu Asya bölgesinde şimdiye kadar kırılmış tüm gişe rekorlarını altüst ederek büyük bir patlama gerçekleştirdi.

Daha sonra Asya milliyetçiliğinin işlendiği Fist of Fury (Öfkenin Yumruğu) filminde oynadı. Lee'nin bu filmlerinde kendisine özgün stilini de görmek mümkündür. Hong Kong film sanayinde serüvenli filmlerin hareketli sahnelerine Bruce Lee'nin Hollywood tecrübesi ile olağanüstü koreografileri yeni bir boyut kazandırmıştır.

Dönemin süper starı Wang Yu bile onun altında bir role razı hale gelmiştir. Lee çekilen filmin güzel olması için dövüş sahnelerinin koreografisini düzenlerken gece gündüz çalışıyordu. Hareketli sahneler için uzun plan çekimler yapar, yüksek tekmeler kullanır, Escrima'nın (silahlı dövüş sanatı) Nunchaku, Bo, Kali, bıçaklar ve küçük Çin okları gibi tüm silahlarını kullanarak dövüş sahnesini olağanüstü artistlik figürlerle süslemekteydi.

Lee kalitesi ile Kung Fu sineması sektörüne yeni bir boyut kazandırdı. Escrima ustası Dan Inosanto, Lee'nin özgün stili Jeet Kune Do’nun kesinlikle gösteri olmadığını, aksine çok gerçekçi, fantezisi olmayan, vücut hareketlerinin işlevine uygun bir spor olduğunu söylemekteydi. Lee'nin komple bir sporcu olduğunu, Jeet Kune Do'nun da gerçek bir dövüşte çok etkili bir sistem olduğunu hararetle savunurdu. Bunun yanında Lee'nin de çok iyi bir aktör olduğundan, dövüş sanatını beyaz perdede fantastik bir şov olarak seyirciye sergilemeyi becerebildiğini söylemekteydi.

Bruce Lee’nin üçüncü filmi Way of The Dragon (Ejderin Yolu) oldu. Bu filmde Lee'nin yanında yardımcı oyuncu olarak, Amerikada yedi defa karate şampiyonu olmuş Chuck Norris görülmüştü. Filmin final mücadelesinde ise adeta Karate ve Kung Fu'nun üstünlük mücadelesi sergilenmektedir.

Lee'nin her filmi bir diğerine nazaran yenilikleriyle göze çarpmaktadır. Bruce Lee'yi zirveye taşıyan film ise, Dan İnosantio ve Kerim Abdül Cabbar ile birlikte rol aldığı Game of Death (Ölüm Oyunu) filmidir (Fakat bu filmi tamamlayamadan ölmüştür). Amerikan filmlerinde başrol oynamayı çok isteyen ancak bunu başaramayan Lee, dördüncü filmini çekerken Amerikalı yapımcılardan başrol oynayacağı bir film teklifi geldi. Bunun üzerine sanatçı Ölüm Oyunu filmini yarıda bırakarak, Çin-Amerikan ortak yapımı olan Enter The Dragon (Ejder Kalesi) filmini çekti.

Ölümü

Son zamanlarda sırtından çok ciddi bir şekilde rahatsızlanan Bruce Lee'ye doktorları dövüş sanatlarını kesinlikle bırakmasını ve iyileşmesi için yataktan çıkmaması gerektiğini söylemiştir. Bu Lee'nin hayatında en kötü dönemlerinden biriydi. 6 ay boyunca sırtüstü yatakta kaldı. Ancak beynini çalışmaktan alıkoyamıyordu. Bu zaman diliminde "Jeet Kune Do Tao" adlı kitabı yazmaya başladı. Ancak bitiremeden 20 Temmuz 1973 tarihinde Hong Kong'da hayatını kaybetti. Kitabını ölümünden sonra karısı tamamladı.

Bruce Lee "Game Of Death" adlı filmini bitirmek için yapımcısı Raymond Chow'la görüşmek üzere rol arkadaşı Betty'nin dairesine gitmişti. Raymond, öğleden sonra akşam tekrar konuşmak üzere onlardan ayrıldı. 

Betty her zaman kendisininde kullandığı bir aspirin karışımı olan Equogesic'i baş ağrısından şikayet eden Lee'ye verdi. Daha sonra Lee uzanmak üzere yatak odasına gitti. Raymond akşam niçin gelmediklerini öğrenmek için onları aradığında Betty, Lee'nin uyuyakaldığını söyledi. Raymond, Betty'nin dairesine gidip Bruce kaldırmayı çalıştı ama başaramadı. Panik olmaya başladılar ve Betty doktor çağırdı. Onu kurtarmak için yapılan birçok denemeden sonra ambulans çağırıldı.

Lee hastaneye gittiğinde ölüydü. Acil müdahalede kalp ve solunuma müdahale edildi. Fakat herhangi bir hayat belirtisi yoktu. Lee'nin nasıl öldüğü tartışma konusu oldu. Ölümünün beynindeki tümörden olabileceği söylendi. Bunun doğuştan mı yoksa daha sonra mı ortaya çıktığı meçhuldu

Bruce Lee'nin genç yaşta ölümüyle Hong Kong yasa boğulmuş, binlerce insan sokaklara dökülüp, son yolculuğunda kendisini yalnız bırakmak istememişlerdi. Kalabalığı durdurmak için polis tarafından barikatlar bile kurulmuştu.

Diğer bir trajedi ise oğlu Brandon Lee'nin 31 Mart 1993 tarihinde Amerika'nın Kuzey Carolina eyaletinde "The Crow" filminin çekimleri sırasında kameralar önünde karnından vurularak ölmesidir. Bruce Lee Amerika'nın Seattle kentinde Lake View mezarlığına gömülmüştür. Daha sonra 3 Mart 1993'te Brandon Lee'de babasının yanına gömüldü. Her gün kendisinin ve oğlunun mezarı dünyanın dört bir yanından gelen insanlar tarafından ziyaret edilmektedir.

Bruce Lee hayatında 4 öğrencisine Jeet Kune Do hocası olma lisansı verdi. Bunlar Taky Kimura, James Yimm Lee, Dan Inosanto ve Ted Wong'dur.

Sözleri

- Bilgi bize güç verir; ancak saygıyı karakterinizle kazanırsınız.

- En katı ağaç, aynı zamanda en kolay kırılan ağaçtır. Buna karşın bambu ve söğüt ağaçları, rüzgara göre eğilerek hayatta kalmayı başarırlar. 

- Kolay bir hayat dilemeyin. Zor olana dayanabilecek güç isteyin. 

- Yenilgi bir düşünce biçimidir; yenilgiyi bir gerçeklik olarak kabul etmedikçe kimse yenilmiş değildir. 

- Yaşamı seviyorsanız, zamanınızı boşa harcamayın. Çünkü yaşamın özü, zamandır. 

- Bilmek yetmez harekete geçmeliyiz. İstemek yetmez yapmalıyız. 

- Zihnini boşalt. Su gibi formsuz, şekilsiz ol. Şimdi, suyu bir bardağa doldurursan, su bardak olur. Onu çay demliğine doldur, o zaman su çay demliği olur. Bak, su akar, yayılır, damlar ya da parçalanır. Su gibi ol dostum.

- Öğrenileceklerin sonsuz olduğu dünyamızda 'üstad' kelimesine inanmam. 

- Bilmeyen ve bilmediğini bilmeyen, aptaldır Ona karşı tetikte ol! Bilmeyen ve bilmediğini bilen, basittir Ona öğret! Bilen ve bildiğini bilmeyen, uyuyordur Onu uyandır! Bilen ve bildiğini bilen, bilgedir Onu takip et!