Battal Gazi

Anadolu'nun halk efsanelerinde adı geçen Battal Gazi, Bizans'a karşı uzun yıllar mücadele etmiştir.

Seyyid Battal Gazi, 695 yılında Malatya’da doğmuştur. Malatya Serdarı (komutanı) Hüseyin Gazi’nin oğludur. Annesi Saide Hatun’dur. Farklı kaynaklarda etnik kökeni Türk ve Arap olarak belirtilmiştir. Anadolu’da İslamın yayılmasına büyük katkıları olmuştur.

Battal adının yiğitliğinin, cesaretinin ifadesi olduğu, gazilik ünvanının da savaşlarda gösterdiği kahramanlıktan dolayı verildiği belirtilmektedir.

“Battal” kelimesi Arapça kökenli bir sözcüktür. “Vazgeçti, Caydı” manasına gelir. Bir savaşta yendiği bir düşmanının Müslümanlığı kabul etmesi nedeniyle onu öldürmekten vazgeçtiği için düşmanı tarafından kendisine bu lakap verilmiştir. Asıl adı Abdullah’dır.

Battal Gazi hakkında bugüne ulaşabilmiş kaynaklar sadece mesnevi tarzı yazılmış, birbirini hem destekleyen hem de çelişen olgular içeren destanlar ve halkın hafızasında kalmış olan bilgilerdir.

Battal Gazi Destanı‘nda ve halk hikayelerinde, Emeviler zamanında Arap ordusuyla birlikte İstanbul’u kuşattığı anlatılmaktadır. Kuşatma hem denizden hem karadan yapılmış, ancak başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Destanda Battal’ın düşmanı, Arap komutanına oyun oynayıp kuşatma başladığında İstanbul’a geçerek imparatorluğunu ilan eden İmparator Leon’dur.

Kuşatmanın tarihi 717-718 olarak belirtilmektedir. Bizans tarihindeki veriler de bu tarihi doğrular niteliktedir. Ayrıca Bizans tarihinde İmparator III. Leon’un tahta çıkma tarihi 717 olarak belirtilmiştir. Bundan dolayı destandaki Leon’un İmparator III. Leon olma olasılığı üzerinde durulmaktadır. Destanda Battal Gazi’nin kuşatma sırasında yirmili yaşlarında olduğu söylendiği için, Battal Gazi’nin doğum yılının 680-690 civarı olmasının olası olduğu düşünülmektedir. Battal Gazi’nin ölüm yılının 740 olduğunda tarihçiler mütabakata varmışlardır.

Hakkındaki kaynaklara bakıldığında, kendisinin Bizans’ın zulmünden bıkan halkın hakkını savunmak için halktan bir ordu topladığı ve Bizans ile savaştığı görülmektedir. Battal Gazi’nin halkın içinden çıkan bir kahraman olması, dışarıdan gelip de akıncılık yapması düşüncesinden daha yüksek bir ihtimaldir.

Battal Gazi, çalışkanlığı, cesareti ve kahramanlığı sayesinde komutanlığa, hatta Misis şehri valiliğine kadar yükselmiştir. Battal Gazi, sadece Bizans zindanlarına düşen kılıçdaşı alperenleri değil, o zamanın heterodoks Hristiyan’ı, bugünün Müslüman’ı Boşnakları da Bizans zulmunden kurtarmak için çabalamıştır.

Seyyid Battal Gazi, 740 yılında 20 bin kişilik bir kuvvetle, Afyonkarahisar yakınlarında bulunan eski ”Akroinon” mevkiinde meydana gelen savaşta Leon ve Konstantin komutasındaki Bizans ordusu ile çarpışmakta olan İslam ordusunun yardımına gelir.

Muharebe oldukça şiddetli geçer ve her iki taraf da ağır kayıplar verir. Bu savaşta Battal Gazi ölür ve İslam ordusu geri çekilir. Battal Gazi, Akrenion’a yaklaşık 100 km. uzaklıktaki Eskişehir’in Seyitgazi ilçesine defnedilir.

Eşi ve iki çocuğunun kabirleri Malatya’nın Battalgazi ilçesinde bulunmaktadır. Babası Hüseyin Gazi ise Ankara’da Hüseyin Gazi Tepesi’ndeki türbede yatmaktadır.