Aristophanes

"Eski Komedya" ve "Orta Komedya" türlerindeki oyunları günümüze kalmış tek Atinalı komedya şairi Aristophanes kimdir?

Aristophanes, MÖ 450 yılında Atina’da dünyaya geldi. Babasının adı Philippos'dur.

"Eski Komedya" ve "Orta Komedya" türlerindeki oyunları günümüze kalmış tek Atinalı komedya şairidir. Adı “görüşünüz kusursuz, en iyi” anlamına gelir.

Aristophanes’in yazarlık yaşamı MÖ 427’de yazdığı şiirlerle başladı. Hemen ardından ilk komedyası Dazia/es'i ("Şölenciler") yaklaşık olarak MÖ 427'de yirmi üç yaşında iken yazdı ve yaşamının sonuna değin hemen her yıl bir ya da iki komedya ile yarışmalara katıldı.
Oyunlarından anlaşıldığına göre Aristophanes, Atina'nın siyasal yaşamını çok yakından izledi, aralıklarla yirmi yedi yıl süren ve sonunda Atina Demokrasisinin yıkılmasına yol açan Atina ve Sparta arasında yaşanan Peloponnes Savaşları'na sürekli olarak karşı çıktı, demokrasi döneminde soylular sınıfının yandaşı olarak, savaşı körükleyen "halkçı" politikacıları eleştirdi.

Özellikle Peloponnes Savaşları sırasında savaş çığırtkanlığı yapanları "Barış Üçlemesi" diye adlandırılan komedya eserlerinde dalga geçerek fazlasıyla eleştirdi. Bu üçleme yazarın "Lysistrata" veya "Kadınlar Savaşı" (MÖ 411), "Barış" (MÖ 421), "Kömürcüler" (MÖ 425) adlı oyunlarından oluşmaktadır.

M Ö 426'da Büyük Dionysia Bayramı'nda yarışmaya katılan ve bilinen ikinci oyunu olan günümüze ulaşmayan Babylonioi ("Babilliler") komedyasında Atina devletini ve yöneticilerini küçük düşürdüğü gerekçesiyle zamanın Demagog'u Kleon tarafından hakkında kovuşturma açıldı.

Aristophanes geleneklere bağlı ve her yeniliğe tepki gösteren bir yazardı. Düşüncelerinde tutucuydu. Bununla birlikte debiyatta ve sanatta yapılan yeniliklere pek sıcak baktığı söylenemezdi.

Aristophanes, ülkesindeki olumsuzluklara ve kadınlara karşı geleneksel tutumlara rağmen MÖ 411'de yazdığı "Lysistrata" oyununda, gerçekleşeceğini umduğu barışı tesis etme görevini kadınlara verdi. Bu durum, kadınların yurttaş bile sayılmadıkları Atina toplumu açısından o dönem için büyük bir olaydı.

MÖ 423’te oynanan "Bulutlar" tragedya ve komedya eserlerinin yer aldığı yarışmada ancak üçüncülük aldı. Aristophanes bu eseri kendisi de başarısız bulduğundan oyunu tekrar yazdı. Bu komedyada saldırılar Socrates’e ve eğitim üzerine yöneltilmişti. Oyunun sonu oldukça yıkıcı oldu. Socrates, tutuklanmasının ve ölüme mahkûm edilmesinin en önemli etkenlerinden biri olarak bu komedyayı gösterdi.

Başka bir yunan oyun yazarı olan Euripides’in "Helene" adlı oyununa bir parodi olarak MÖ 410 yılında "Thesmophoria Şenliğini Kutlayan Kadınlar" adlı komedyada Euripides’e saldırdı.

MÖ 393’te oynandığı sanılan "Kadınlar Halk Meclisinde" yazarın ilk oyunlarından çok farklıydı. Atina demokrasisi gerilemeye başladığından siyasal taşlamaya girmek zorlaşmıştı; çünkü baskı başlamıştı. Aristophanes bu eserinde kadın haklarını alaya aldı.

Aristopfanes, MÖ 380 senesinde 70 yaşındayken Yunanistan'da bulunan Delfi kentinde öldü.