Ali Akış

Dünya Tatarlar Birliği Eski Fahri Başkanlığı görevi yapmış olan Ali Akış kimdir?

Ali Akış 14 Ocak 1918 tarihinde Mançurya'nın Haylar kasabasında doğdu. 1929 yılında Rus Lisesi’ne başladı ve bu okuldan 1936 senesinde mezun oldu. Dönemin en ünlü yazarlarından biri olan Ayaz İshaki'nin 1934'te Haylar'a gelmesi hayatında bir dönüm noktası olmuştur. Millî duygularının istiklâl ve hürriyet mücadelesine yönelmesi bu zamanda gerçekleşti. 1937 yılının başında Mısır'ın başkenti Kahire’ye gelen Akış, Ezher Üniversitesi’nde yüksek tahsile başladı. Ancak bu ülkenin havasına alışamadı.

30 Eylül 1938 tarihinde Polonya’nın başkenti Varşova’ya, Ayaz İshakî’nin yanına gitti. Polonya hükümeti tarafından verilen burs desteğiyle siyasî bilimler okumak için önce dil kurslarına başladı. Sovyetler Birliği’nde Rus olmayan milletlere mensup aydınların kurduğu Promete Kulübü’ne bu dönemde üye oldu. Ayrıca Almanya'nın Berlin şehrinde basılan aylık Millî Yol dergisini de kendisi hazırlıyordu.

1 Eylül 1939 tarihinde Adolf Hitler ve Josef Stalin'in orduları Polonya’ya saldırınca Ali Akış, Türkiye Büyükelçiliğine başvurarak on beş dakika içinde TC vatandaşı oldu. 10 Mart 1940 tarihinde Varşova’dan ayrılarak İstanbul’a geldi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde eğitim gördü. Bu arada Karamürsel Fabrikasında muhasebecilik yaptı. 1945 yılında yedek subay olarak askere gitti. 1954’te NATO’nun Ankara ofisinde göreve başladı. Mançurya’da bulunan ailesi de 6 Aralık 1953 tarihinde Türkiye’ye geldiler. 1957 yılında Finlandiya Tatarlarından Zarife Hanımla evlendi.

Savaş sonrası yeniden Almanya'ya dönerek Münih’teki Hürriyet Radyosu’nun Tatar şubesinde çalışmaya başladı. Burada spiker, yorumcu ve yönetici olarak görev yaptı. 1983 yılında buradan emekli oldu. Daha sonra 9 sene boyunca da serbest gazeteci olarak çalıştı. Hürriyet mücadelesi veren Paris Bloku’nda görev aldı ve 1969’dan 1986 yılına kadar Paris Bloku’nun genel sekreterliğini yaptı. 27 Haziran 1991 tarihinde Tatar İctimaî Merkezinin küçük kurultayında Dünya Tatar Birliği Başkanlığına seçildi.

Soğuk savaş döneminde ise Sovyetler Birliği’nin can düşmanı olarak ilân edildi. Sovyetlerin 1990 yılında dağılmasıyla Tataristan’a giderek yakınlarıyla buluştu. Hürriyet Radyosu’ndan emekli olduktan sonra da yaşadığı şehir olan Münih’ten 2001 yılında ayrılarak Türkiye'ye döndü. Ali Akış yurdunun gençlerine şu öğütleri bıraktı.

- Anadili korumak

- İslâm dinine bağlı kalmak

- Millî tarihi iyi öğrenmek ve öğretmek

- Millî iktisadı kuvvetlendirmek

- Devlet idealini canlı tutmak

- Türk-Tatar-İslâm sentezinden oluşan bir birlik kurmak


Ali Akış 18 Temmuz Pazartesi günü, Ankara-Emek Camisi'nde kılınan cenaze namazıyla Cebeci Asrî Mezarlığı’na defnedildi.