Şemseddin İltutmuş

Delhi Sultanlığı'nın kurucusu olan Şemseddin İltutmuş, genç yaşlarda kaçırılıp köle olarak pazarlarda satılmıştır. Lahor Sultanı Kutbeddin Aybeg tarafından da alınarak hükümdarlığa kadar yükselmiştir.

Delhi Sultanlığı'nın kurucusu olan Şemseddin İltutmuş, aslen Türkistanlı olup, İlbarı kabilesinden Aylam Han'ın oğludur. Genç yaşlarda kaçırılıp köle olarak pazarlarda satılmıştır. Buhara’da önemli bir kişi tarafından da alınıp özenle yetiştirilmiştir.. Daha sonra Lahor Sultanı Kutbeddin Aybeg, şanını duyduğu İltutmuş’u Hindistan’a getirtip kendi himayesine almıştır. Bu dönemde hükümdarın özel muhafız alayı komutanlığına kadar yükselmiştir. Gwalyar bölgesi fethedilince de buranın valiliğine atanmıştır. Bunun yanında Aybeg'in de damadı olmuştur. Sultan'ın 1210 yılında ölümü üzerine evlatlığı Aram Şah tahta oturmuştur. Fakat devlet içinde birliği ve düzeni sağlayamayınca, devlet adamları Şemseddin İltutmuş’u başa geçirmiştir.

Kısa süre içinde kontrolü ele alan İltutmuş o dönemde Orta Asya'da Moğol katliamından kaçan müslüman Türkleri ülkesine kabul ederek de ordusunu güçlendirmiştir. Kısa süre içinde de devlet sınırlarını genişletmiştir. Bunun üzerine Bağdat’taki Abbasi Halifesi Mustansır-billah, hil’at göndererek kendisine Nasır-ı Emirü’l-Mü’minin ünvanını vermiştir. 1236 yılında vefat eden Şemsettin İltutmuş'un yerine de önce oğlu Firuz Şah, sonra da kızı Raziye Begüm Sultan gelmiştir. Öte yandan İltutmuş, ilim sahibi bir kişiydi. Devrinde yaşamış olan Muinüddin Çeşti, Kutbeddin Bahtiyar Kaki, Bahaüddin Zekeriyya, Feridüddin Genc-i Şeker, Hace Ahmet Buhari, Kadı Hamideddin Naguri gibi büyük alimlerden hayır duaları almıştır. Bunun yanında pek çok cami, hastane, okul ve kervansaray gibi mühim eserler inşa ettirmiştir.