İstemi Yabgu

İstemi Yabgu, I. Göktürk Devleti'nin kurucusu olan Bumin Kağan'ın kardeşidir. Devletin batı kısmını idare etmiştir.

İstemi Yabgu'nun doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. I. Göktürk Devleti'nin kurucusu olan Bumin Kağan'ın kardeşidir. Devletin batı kısmını yönetmiştir. Döneminde Bizans İmparatorluğu ve Sasani İmparatorluğu ile güçlü diplomatik ilişkiler kurmuştur. Kendisi ile ilgili Bizans arşivlerinde geniş bilgi bulunur. Bizanslılar tarafından ''Stembis Dizaboulos'' olarak bilinir.

Göktürk Devleti'nin kısa zamanda güçlenmesinde büyük rol oynamıştır. Çin'e seferler düzenlemiş, Buhara Savaşı ile Akhunların elindeki İpek Yolu'nu ele geçirmek için Sasanilerle ittifak yapmıştır. Bu ittifak sonucunda Akhunlar'ı ortadan kaldırmıştır.

Ancak bir süre sonra Sasaniler'in İpek Yolu'na göz dikmesi üzerine Bizans İmparatorluğu ile ittifak kurmuş ve Sasaniler'i zor durumda bırakmıştır. İstemi Yabgu'nun zamanında devlet en geniş sınırlarına ulaşmıştır. 576 yılında ölümüyle yerine oğlu Tardu geçmiştir.

Tardu Kağan zamanında devlet iyi yönetilememiş ve çıkan isyanlar sonucunda Göktürk Devleti ikiye bölünmüştür.

İstemi Yavgu devlet yönetimi sırasında ağabeyine saygılı davranmış, Bumin Kağan hükümdarlığına tepki göstermeyerek merkezi otoriteye sahip çıkmıştır. Tarihte ilk kez Türk kelimesini kendi isminde bulunduran Göktürk Devleti onun zamanında en geniş sınırlarına ulaşmış, kurduğu düzenli ve başarılı otorite ölümünden sonra dağılmıştır.

İstemi Yabgu ile ilgili Kül Tigin Yazıtı'nda:

"Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insan oğlu kılınmış. İnsan oğlunun üzerine ecdadım Bumin Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini töresini tutuvermiş, düzenleyi vermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu salarak dört taraftaki milleti hep almış, hep tâbi kılmış. Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda Kadırkan ormanına kadar, batıda Demir Kapı'ya kadar kondurmuş. İkisi arasında pek teşkilâtsız Göktürk öylece oturuyormuş" şeklinde İstemi Kağan'dan bahsedilmektedir.

İstemi kelimesi Göktürk Türkçesi'nde ataların ruhu manasına gelmektedir.