İbn Fazıl

12 asır önce ilk kağıt fabrikasını kuran ve adını dünya tarihine altın harflerle yazdıran İbn Fazıl kimdir?

İbn Fazıl, 739 senesinde Abbasi İmparatorluğu'nda dünyaya geldi.

Abbasi İmparatorluğu’nun ünlü vezirler yetiştiren Bermekiler soyundan olup esas ismi Yahya’dır.

Adından ilk defa Musul valiliği görevinde bahsettirdi. Çalışkanve güvenilir kişiliğinden dolayı, halifenin oğlunun eğitim görevi İbn Fazıl'a verildi.

780 senesinde divan başkanı oldu. 

İbni Fazıl'ın desteklediği Harun halife olunca, İbn Fazıl vezirliğe getirildi. Kendisine geniş yetkiler tanındı. 17 senelik vezirliği esnasında Abbasi İmparatorluğu’na büyük hizmetlerde bulundu.

Hiç şüphe yoktur ki, en büyük başarısı ve hizmeti dünya tarihinin ilk kağıt fabrikasıdır. 

Sadece İslâm dünyasında değil, tüm dünyada yeni bir devrin başlangıcı olan bu kağıt fabrikasını 794 senesinde Bağdat'ta kurdu. 

751 senesinde Semerkand'a yerleşen Müslümanların Çinlilerle irtibata geçtikten sonra kağıt yapımını öğrenmesi, öğrendikleri yöntemleri geliştirip daha ucuza daha sağlam kağıt üretmesi ve ürettikleri kağıtları daha seri bir hale getirip daha yaygın bir kullanım sahası oluşturması sonucunda Halife'nin papirüsü yasaklaması ve Müslümanların ürettiği kağıtların kullanılmasını emretmesi ile İbn Fazıl ilk kağıt fabrikasını kurmuş oldu. 

İlk kağıt fabrikası ile ilgili Gosta ve le Bon, kâğıdın yeni bir medeniyet başlatacağını bildirdikten sonra şu yorumu yapar;

“Parşömeni ortadan kaldırmış olan kitap kâğıdını Müslümanlar icat etmişlerdir. Eğer İslâm medeniyetinin kitap, barut ve pusula gibi mirasları elinin altında bulunmasaydı, bizim Rönesanssın nasıl bir şey olacağını biraz göz önüne getirmeliyiz.”

Libri ise; 

“Tarihten Müslümanları silerseniz, ilmi Rölansımız asırlarca geri kalmış olur.”  demekte ve Will Durant da, “Medeniyet Tarihi” adlı eserinin “İman Çağı” kısmında; 

"Kâğıt imalat metodu Müslümanlar tarafından Sicilya ve İspanya’ya sokuldu. Oradan Fransa ve İtalya’ya geçti. Milattan sonra 105 tarihinden itibaren Çin’de kullanıldığını gördüğümüz kâğıdı, 707 tarihinde Mekke, 800 tarihinde Mısır, 950’de İspanya, 1100’de Bizans, 1102’de Sicilya, 1228’de Almanya ve 1309’da da İngiltere’de görüyoruz.” demektedir. 

Dünya tarihine kendi adını ve Müslümanları altın harflerle yazdıran ilim adamı İbn Fazıl, 805 senesinde irtihal etmiş ve Rabb'ine yürümüştür. 

رَحِمَهُ اللهُ