Öküz Mehmed Paşa

Öküz Kara Mehmed Paşa kimdir?

1550 senesinde İstanbul Karagümrük'te dünyaya gelen Mehmed, Enderun Mektebi'nde eğitim gördü. 

Sarayda önce iç kiler kethudası olarak görev almış, sonraları Hasoda ağalığına yükselmiştir. İlerleyen zamanlarda da silahdar olan Mehmet Paşa, 1607 senesinin Nisan ayında Mısır Valisi olarak görevlendirilmiştir. 

Öküz Mehmed Paşa, İskenderiye'ye vardığı zaman keşşaflardan -toplamı 100.000 altını geçen- keşşafiye almadı ve "eminler" ile "keşşaflar" arasındaki bağlantıları ortadan kaldırıp eminleri doğrudan doğruya Mısır valiliğinin merkezi eyalet divanına bağladı. 

Tüm bunlara ek olarak eminlere bağlı kul taifesinin keşşaflara ödediği paralar ve halktan topladıkları "külfe" ve "taibe" vergileri de ortadan kaldırıldı. Böylece Mısır'da vergi toplama süreci içinde bulunan aracılar ortadan kaldırıldı ve bunlar için vergi mükellefinin verdiği paralar artıp bu aracıların Mısır vergilerinden aldığı payı azaltıldı. 

Bu icraatlardan sonra halkın sevgisini kazanan Öküz Mehmed Paşa, Kahire'de imar hareketlerine girişmiş, Mısırlı askerleri asi Kalenderoğlu’ na karşı Kuyucu Murat Paşa’ nın hizmetine göndermiştir. 

Dört buçuk sene Mısır valiliği yaptıktan sonra 1611 senesinin Ağustos ayında İstanbul'a çağrılan Öküz Mehmed Paşa, Ocak 1612'de Sultan I. Ahmed'in kızıyla evlenerek saraya damat oldu.

Aynı zamanda Kaptan-ı Derya olan paşa, Kaptan-ı Deryalığı sırasında Osmanlı kıyılarına saldıran Malta ve Floransa filolarını perişan etmiştir. Ancak donanmadan ayırdığı on kadırgalık filonun Sisam adası civarında Floransa filosuna yenilmesi üzerine görevinden azledilmiştir. 

Daha sonra İstanbul'da Sadaret Kaymakamlığına getirilen Mehmed Paşa, 1613 senesinde ikinci vezirliğe, Nasuh Paşa'nın idamı üzerine 17 Ekim 1614 tarihinde de Sadrazamlığa getirilmiştir. 

Bir savaş sonrasında Sultan I. Ahmed, Revan' nın alınamamasını Mehmed Paşa'nın suçu olduğunu düşündüğü için onu Sadaretten azlederek Sadrazam olan Halil Paşa 'ya danışman yapıtı. Böylece 17 Ekim 1614 tarihinde başlayan ilk sadrazamlığı 17 Kasım 1616 tarihinde sona erdi. 

II. Osman tahta çıktıktan sonra tekrar Sadrazam  olan Mehmed Paşa, padişahın desteğini kazanmış olan Güzelce Ali ile tartışında Halep valiliğine yollandı. Buradaki görevi sırasında, 1619 senesinde hayatını kaybetti. Kendi yaptırdığı, Şeyh Bekir Zaviyesi yanında bulunan türbesinde medfundur. 

 

Lakabının Sebebi

Mehmed Paşa'nın iki lakabı vardır. Bu lakablardan ilki Öküz, ikincisi ise Kara'dır. Öküz lakabının sebebi, bazı kaynaklara göre Oğuz soyundan olması ve Oğuz isminin zamanla "Öküz" olarak değişmesi, bazı kaynaklara göre ise babasının öküz nalbantı olmasındandır. 

 

Komik Bir Olay

Rivayete göre, Öküz Mehmed Paşa'nın da katıldığı bir sefer sırasında, çadırında bir grup askerle toplantı yaparken bir öküz çadırın altından kafasını sokarak uzun uzun Paşa'yı izlemiş. Yanındaki askerler kendilerini gülmemek için zor tutarken hayvan gitmiş. Aradan az bir zaman geçtikten sonra tekrar gelen hayvan kafasını aynı yerden sokarak Mehmet Paşa'ya yine uzun uzun bakmaya başlamış ve bunu gören askerler artık kendilerini tutamayarak kahkahayı basmışlar. Herkes gülmekten kırılırken, Öküz Mehmet Paşa, "Bu hayvan bana ne diyor biliyor musunuz?" diye sormuş; "Hadi senin kim olduğunu anladım da, bu yanındaki eşekler neyin nesi?" diye soruyor... 

 

Mehmet Paşa'nın Eserleri

Osmanlı ülkesinin pek çok yerinde eserler yaptırmıştır.

Karagümrük'te Cami, çeşme ve mektep

Kuşadası ve Ulukışla da kervansaray, hamam, cami, mektep, medrese, çeşme ve köprü.

Kahire'de yeniçeri ve Azep (bekar asker) kışlaları

Şam'da su yolları ve kalelerin tamiri

Mekke ve Hicaz'da su yolları, kuyular

Sakız Adası'nda cami ve diğer gezdiği bazı yerlerde bunlar gibi hayır müesseseleri inşa ettirmiştir.