Çerkes Hasan

Çerkes Hasan, Sultan Abdülaziz'i tahttan indiren darbecilerin toplantısını basarak birçok haini öldürmüştür.

Çerkes Hasan, 1850 yılında İstanbul'un Silivri ilçesinde doğdu. Babası İsmail Bey Kafkasya'dan göç etmiş bir Çerkes beyiydi. 1864 yılında Bahriye İdadisine, ardından Harbiye bölümüne girdi. Ablası Neşerek Kadın Efendi'nin Sultan Abdülaziz'le evlenmesi sonucu padişahın kayınbiraderi oldu. Bu nedenle sultanın büyük oğlu veliaht Yusuf İzzeddin Efendi'nin yaveri görevine getirildi.

Sultan Abdülaziz'in 30 Mayıs 1876 tarihinde askeri darbe ile tahttan indirilmesi ve şüpheli ölümü üzerine Çerkes Hasan'ın ablası Neşerek Hanım da 11 Haziran 1876'da vefat etti.

Hüseyin Avni Paşa, Çerkes Hasan’ın İstanbul’da Birinci Ordu'da bulunmasını tehlikeli görmüştü. Bu nedenle kolağası (kıdemli yüzbaşı) rütbesiyle onu merkezi Bağdat’ta olan 6. Ordu'ya tayin etmişti. Fakat Çerkes Hasan Bağdat’a gitmeyi reddetti ve tutuklandı. Daha sonra gideceğine söz verdiği için serbest bırakıldı. Çerkes Hasan eniştesi olan Ateş Mehmed Paşa'nın Cibali’deki evinde halasının yanında oturuyordu. Bu konağa giderek baştan aşağı silahlandı.

Sultan Abdülaziz'i tahttan indiren başta Hüseyin Avni Paşa ve diğer devlet görevlilerini sorumlu tutan Çerkes Hasan 15 Haziran 1876 günü Midhat Paşa'nın konağına giderek hükümet toplantısını bastı.

Tabancasını ateşleyerek Avni Paşa'yı göğsünden ve karnından vurdu. Ardından üzerine çökerek kamasını birkaç kez karnına sapladı. Bu sırada kendisini durdurmaya çalışan Bahriye Nazırı Kayserili Ahmed Paşa'nın ellerini ve kulaklarını doğradı.

Avni Paşa'yı öldürdükten sonra salona dönen Çerkes Hasan, Hariciye Nazırı Raşid Paşa'yı da öldürdü. Bu sırada yetişen askerler tarafından yaralı olarak ele geçirildi.

Merdivenlerden inerken Bahriye Kolağası Şükrü Bey'in hakareti üzerine birkaç manga asker arasında çizmesine sakladığı küçük tabancasını çıkarıp onu da öldürdü. Haberi işiten İngiliz Büyükelçisi Sir Henri Eliotte; ''Midhat Payaya bir şey oldu mu?'' diye sormuştur. Çünkü, Sultan Abdülaziz'in tahttan indirileceğini bilen dört kişiden biri de bu büyükelçiydi. Ayrıca Midhat Paşa ve Hüseyin Avni Paşa'nın samimi arkadaşıydı.

Çerkes Hasan kısa süren bir duruşmanın ardından Bayezid meydanında idam edildi.  Cenazesi Edirnekapı Mezarlığında defnedildi. Mezarının büyük taşında ''Ümerâ ve guzât-ı çerâkiseden İsmâil Beyin oğlu olup, Harb Okulunu bitirip, kıdemli yüzbaşı rütbesindeyken genç yaşında velînîmeti uğrunda fedâ-yı cân eden Çerkes Hasan Beyin kabridir'' yazılıdır.

Bu olay üzerine zaten ruhsal bir bunalımda olan padişah V. Murat'ın durumu daha da kötüleşti. Tahttan indirilerek yerine Sultan II. Abdülhamit geçirildi.