Emeklilere verilen banka promosyonu helal mi?

Bankaların emeklilere veya özel şirketlerin çalışanlarına maaş anlaşması karşılığında verdiği promosyonlar son zamanların en çok konuşulan konuları arasında... Peki bu promosyonları almak caiz midir? Emekli promosyonlarının caiz olup olmadığı ile ilgili görüşleri haberimizde okuyabilirsiniz...

20 Mart 2017 Pazartesi 21:57
Emeklilere verilen banka promosyonu helal mi?

Bankaların promosyon adı ile maaşların kendi bankalarına yatması şartı konularak verdikleri paraya "maaş promosyonu" deniyor. Emekli maaşları için promosyon veren bankalara baktığımızda tamamı faizli bankalar olarak öne çıkıyor.

Peki bu bankaların verdiği parayı almak helal midir?

Gelen sorularda kurumun faizli bankalarla anlaştığı, maaşın mecburen faizli bankaya yattığı çalışan olarak ya işimizi kaybedeceğiz ya da maaşımızı buradan alacağız gibi itirazlar geliyor.

Bankaların verdiği promosyonlar faiz kapsamına girmese bile yine de 'sakıncalı' olarak görülmektedir. Promosyonların yattığı bankalara baktığımız zaman tamamı faizli bankalardan oluşmaktadır. Aldığınız promosyon bankaya maaşımızın yatırılması ile bizim irademiz dışında meydana gelen ama faizli sistemin bir parçası olan bir paradır. Banka bu parayı faiz gelirlerinden sağlayarak ödemektedir.

Helal Platform sitesinde yer alan habere göre; mümkünse faizli bankalarla çalışmamak, mümkün değilse promosyon kullanmamak ama bankaya da bırakmamak gerekir.  Parayı alıp hayır işlerinde kullanmak uygun olan öneridir. Kişi eğer dar gelirli ise promosyon parasını kendisi de kullanabilir.

Faizli bankaya maaş yatmasının promosyon parası haricinde bir başka sakıncası daha bulunmaktadır. Maaş bankada kaldığı sürece faizli sistemin bir parçası olup, faiz sistemine imkan sağlamaya devam edecektir. Bu nedenle  maaş bankaya yatar yatmaz çekmek bankanın faiz sistemine alet olmamak uygun olacaktır.

NUREDDİN YILDIZ HOCA'NIN FETVASI

Sosyal Doku Vakfı Başkanı Nureddin Yıldız Hocaefendi ise kendisine gelen;

"Selamünaleyküm. Kamu kurumunda çalışıyorum. Kurumumuz bir banka ile maaşların ödenmesi hususunda anlaşma yapıyor. Bu anlaşma karşılığında banka kurumumuza promosyon adı altında ücret veriyor, kurum da bu ücreti çalışanlarına veriyor, bu alınan promosyon caiz midir?" sorusuna şu cevabı veriyor;

"Aleykümselam. Bu bir faiz işlemi değildir. Berrak bir helal olduğunu da söyleyemeyiz. Durumunuza göre siz karar verebilirsiniz."

"Kamu personeliyim. Yıllık maaşımızı aldığımız banka bize yılda bir defa olmak şartıyla promosyon parası adı altında 410 TL para veriyor. Bu paranın kullanımı hakkında caiz olup olmamasıyla alakalı çeşitli söylemler var. Sizin ilminizden faydalanarak doğrusu nedir öğrenmek istiyorum." şeklinde diğer bir soruya ise Yıldız'ın cevabı şöyle;

"Bankanın verdiği o promosyon için faiz şartları tahakkuk etmiyor. Ama bir mü’min olarak, banka kelimesinin içimizde oluşturduğu tiksintiyi siz de takdir edersiniz. Kullanmayıp bir kuruma vermek veya bir fakire vermek en iyisidir diyebiliriz. Ama kullanmanın da faiz gibi olduğunu söylememiz zordur."

"Bankaların vermiş olduğu promosyonlar bizim isteğimiz dışında gelişen bir olay olduğu için harcanabilir mi? Eğer bu para caiz değil ise ve elimize de caiz olmadığını öğrendikten önce geçmiş ise ne yapmalıyız?" şeklindeki başka bir souya ise;

"Banka kelimesi faiz gibi ağır bir haramı çağrıştırdığı için bütün mü’minlerin ürktüğü bir kelimedir. Bu ürkme de kalpte imanın bulunduğuna işarettir. Esas olan, banka ve kâğıt üzerinde kazanılan paradan mümkün oldukça uzak kalmaktır. Ancak dediğiniz gibi, faizle ilgili kurallara uymayan alanlar da vardır. İhtiyatlı davranmayı ilke edinerek hareket edebiliriz. Ama promosyon için faizin kendisidir demiyoruz. Allah’a emanet olun." şeklinde cevap veriyor.

HAYRETTİN KARAMAN'IN FETVASI

Bankaların verdiği promosyon 

Faizci bankalar, maaşların buralardan alınması karşılığında hem maaş alanlara hem de bağlı bulundukları kuruma malzeme, alet ve para şeklinde promosyonlar veriyorlar. Bu promosyonların helal olup olmadığına dair yoğun sorulara bir yazıda cevap vermiştim. Cevap iyi anlaşılamamış olmalı ki, sorular ve cevaba itirazlar devam etti. 

Bazı çalışanlar "Biz bu konuda hür değiliz, kurum bize sormadan faizci banka ile anlaşıyor, biz ne yapalım" diyorlar. 

Böyle bir durum varsa maaşın, bankada bekletilmeden ilk imkanda alınması gerekir ki, bankada kalıp onunla daha fazla faizcilik yapılmasın. Buna rağmen banka maaş alana da bir miktar para veya hediye vermişse onun da -alan yoksul değilse- yoksullara verilmesi gerekir. 

Bu hükmün dayanağı nedir? 

Bilindiği gibi İslam faizin azını ve çoğunu ve bu arada faizli işlem ve akitleri haram kılmıştır. 

Bir grup memurun veya çalışanın maaşları faizci bir bankaya yatırıldığı zaman bu banka o parayı -çekilmediği sürece- sisteme sokmakta ve faizli işlemler yaparak para kazanmaktadır. Kazanılan faiz gelirinin bir kısmı bankaya kalmakta, bir kısmını da banka kurumlara ve memurlara vermektedir. 

Bu arada çalışanların ayaklarını bankalara alıştırmayı da hedeflemek söz konusudur. 

Maaşlar faizci bankalardan alındığı takdirde iki sakınca doğuyor: 

1.Bankaya paranızla faizcilik yapma imkanı vermiş oluyorsunuz. 

2. Gelirinin çok büyük bir bölümü faizden olan bir kurumdan hediye kabul etmiş oluyorsunuz. Aslında bu hediyenin de oraya yatırılan maaşlarınızın faizle işletilmesinden elde edildiğini yukarıda ifade etmiştim. 

Bu durumda ne yapalım: 

Mümkünse maaşlarımızı faizli işlem yapmayan katılım bankalarına yatırıp oradan çekelim. 

Bunun mümkün olmadığı yerlerde ve şartlarda ise verilen promosyonları alalım ama -yoksul değilsek- bunu yoksullara verelim. 

Bazı okuyucularım, katılım bankalarının da faize bulaştığını, faizli kredi verdiğini ifade ediyorlar. 

Bu konuda uzunca bir mektup almıştım, ilk fırsatta orada geçen tenkitleri de vererek katılım bankalarının işlemlerini, bu işlemlerin faizle ilgisini açıklayacağım.  (24.04.2008)

Haber Tarihi: 20 Mart 2017 Pazartesi 21:57
  • Hakan SönmezHakan Sönmez2 gün önce
    Bankanın bir maliyet hesabı var, Kurum parayı 3 gün önce yatırırsa promosyon veriliyor. Banka o günün kazancından bu parayı veriyor ki buna reeskont faizi denir. Hiç öyle böyle demeye gerek yok. Banka hiç hediye mi verirmiş? Babasına bile vermez bankacı bedavadan bir lira. Meseleyi tam anlamadan fetva verlmesi uygun olmaz. Bu sebeple promosyonun faiz olarak bilinmesi gerekmektedir.