THY - Yeni Havalimanı Promosyon - Ankara

Satranç oynamak günah mı?

Dünyada ve ülkemizde yaygın olarak oynanan oyunlardan biri olan satrancın oynanması belirli şartlarda mübah görülmüştür.

Ülkemizde ve dünyada oynanımı yaygın olan oyunların başında gelen satranç hakkında birçok kişi caiz olup olmadığı konusunda merak içerisinde. Satranç dünya çapında bazı okullarda ders olarak okutuluyor, hakkında kurslar açılıyor ve turnuvalar düzenleniyor.

Her oyun dinimizin ölçüleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Dolayısıyla satranç hakkında da İslam’da çeşitli görüşler bulunur. Dolayısıyla ne kadar yaygın olursa olsun bir oyunun caiz olup olmaması çoğunluğun tercihine göre değişik İslami çerçevede değerlendirilmelidir. Peki Satranç oynamak caiz midir? Bunun için taşlarla oynanması ve kumar oyunlarını andırması nedeniyle çoğu kişinin aklında soru işaretleri uyandıran satranç oynamanın belirli şartlar dahilinde caiz olduğunu belirtelim.

Satranç oyunu İran kültüründen gelen ve dünyaya da oradan yayılmış bir oyundur. Müslümanların İran’ı fethetmesinin ve Türklerin Anadolu’ya gelmesinin ardından Müslüman toplumlarla İran Pers kültürü arasında belirli etkileşimler yaşandı. Peygamber Efendimiz SAV yaşadığı dönemde içerisinde bulunduğu toplumun gelenek ve göreneklerini Kuran ayetleri çerçevesinde değerlendirmiş ve İslami açıdan bir sakıncası bulunmayan adetleri ve alışkanlıkları hoş karşılamış ve yasaklamamıştır.

Ancak Kuran’a aykırı ve İslam toplumunu bozacak zararlı adetler ve gelenekleri Peygamberimiz yasaklamış ve Müslümanlara bu konuda uyarılarda bulunmuştur. Ancak satranç oynamak ile ilgili Peygamberimiz’den rivayet edilen sahih bir hadis bulunmamaktadır.

Satranç oynamak caiz midir? Dinimizde bir konu hakkında hüküm verilirken Kuran ayetlerine, Peygamberimiz’in hadislerine ve İslam âlimlerinin görüşlerine bakılır. Kütüb-ü Sitte denilen 6 sahih hadis kitabında bulunmasa da Hz. Ali’den gelen bir rivayette satrançtan ‘şah sahibi’ olarak bahsedilmekte ve oynanması caiz görülmemektedir.

Satranç konusunda İslam alimleri ve 4 hak mezhep arasında bazı görüş ayrılıkları bulunur. Hanefi mezhebinde çeşitli rivayetlere dayandırılarak satranç oynamanın caiz olmayıp, haram olduğu görüşü yaygındır. Fakat bazı İslam alimleri satrancı kumar ile aynı değerlendirmemiş, birtakım şartlar dahilinde oynanabileceğini belirtmişlerdir. Şafi mezhebinin önemli alimlerinden biri olan İmam Nevevi bu konuda şöyle der;

‘’Satranç, âlimlerin çoğuna göre haramdır. Bir kimse bu oyun sebebiyle bir namaz vaktini geçirir veya bir menfaat karşılığında oynarsa, bize göre de haramdır.’’

Bu görüşe göre satranç oynamanın mübah haram olmaması için dört şartın var olması gerekir. Satranç oynarken namaz ve diğer ibadetler terk edilir veya geciktirilirse satranç oynamak mübah sayılmaz. Satranç kumara benzer bir şekilde belirli bir maddi menfaat karşılığında oynanırsa kumar olarak değerlendirilir ve haramdır. Bu oyunu oynarken ağızdan kötü sözler, yalan, küfür ve gıybet çıkmamalıdır. Aksi takdirde günaha sebebiyet verdiği ve günaha götüren yollarda haram olduğu işçin satranç oynanması caiz olmaz.

Sonuç olarak ölçüyü kaçırmamak, ibadetlere engel olmamak ve günahlara sebebiyet vermemek şartıyla, satranç oynamak caizdir.