THY - Yeni Havalimanı Promosyon - Ankara

Satranç nasıl oynanır?

Satranç karelerden oluşan satranç tahtasının üstünde oynanan iki kişilik bir oyundur.

64 beyaz ve siyah kareden oluşan satranç tahtasında bütün karelerin büyüklükleri aynıdır ve bir beyaz bir siyah olacak şekilde sıralanmışlardır. Satranç tahtası her oyuncunun sağ alt tarafına beyaz renkli kare gelecek şekilde konulur. Bu taşlar Bir Şah, bir Vezir, iki Kale, iki Fil, iki At ve sekiz piyondur. Bu taşların satranç tahtası üzerindeki hareketleri farklıdır.

Oyunun amacı taktikler geliştirerek kendi şahını korumak ve karşı rakibin şahını ele geçirmek yani mat etmektedir. Satranç taşlarının her biri farklı hareket şekillerine sahiptir.

Taşların hangi yöne hareket edebilecekleri yandaki boş satranç tahtasını temsil eden diyagramlarda gösterilir. Bu taşların nasıl oynatılacağına gelince;

ŞAH: Bitişiğindeki karelere gidebilir,

KALE: Yatay ve dikey olarak ilerleyebilir,

FİL: Filler oyun boyunca aynı renk karelerde kalırlar ve çapraz hareket edebilirler

VEZİR: Dikey, yatay ve çapraz ilerleyebilir.

AT: L şeklinde bir hareketle üç kare sıçrama şeklinde gider. Ayrıca at diğer taşların üzerinden atlayabilir.

Piyon yer aldığı sütunda ileri yönünde bir kare hareket edebilir. Fakat başlangıç noktalarında bulunan piyonlar istenildiği takdirde iki kare ilerletilebilir. Bu esnada yemeden geçtiği herhangi bir piyon boş çapraz tarafa giderek onu alabilir.

Bir taş gidebileceği karelerdeki rakip bir taşı alabilir. Satranç oyununda taş alma oyun esnasında alınan taşın satranç tahtasından dışarıya atılması ve alan taşın onun yerine gelmesidir. Fakat taş alma zorunlu olmamakla birlikte at hariç kendi ve rakip taşların üzerinden atlamazlar. Dikey yönde ilerleyen piyon önündeki karenin sağ ve solundaki karelerde bulunan taşları alabilir. Eğer önlerinde bir taş varsa piyonlar ilerleyemez.

Rok yapma şahın tek hamlesi olarak kabul edilir ve şu şekilde yapılır. Şah, kalelerden birine doğru iki kare ilerletilir, kale de şahın üzerinden atlatılarak bitişiğindeki kareye konulur. Rokun amacı, şahı rakip taşların saldırısından uzak tutmak ve kaleyi oyuna dahil etmektir.

Şah ya da kale ile daha önceden bir hamle gerçekleştirilmişse, şahın bulunduğu, geçeceği ve ilerleyeceği kareler rakip taşların tehdidi altındaysa, sah ile kale arasında bir taş varsa rok yapmak mümkün değildir. Rok yapılırken önce kaleye dokunulursa hareket hatalı sayılır fakat rok geçerli olur. Şah ve kaleye aynı zamanda dokunur ve rokun mümkün olmadığı anlaşılırsa, oyuncu şah ile hamle yapmak zorunda kalır. Bu noktada şahın kurala uygun bir hamlesi yoksa, yapılan hata geçersizdir.

Satranç oyunundan amacın rakip şahı mat etmek olduğunu belirtmiştik. Şah mat edildiğinde oyun biter. Taşlarından biriyle rakibinin şahını tehdit eden oyuncu rakibini ‘şah!’ diyerek uyarır. Şahı rakip tarafından tehdit edilen oyuncu, şahın yerini değiştirmek, tehdit eden taşı almak veya tehdidi yapan taş ile şah arasında kendi taşlarından birini getirmek mecburiyetindedir. Yani şaha yönelik tehditler ilk hamlede etkisiz hale getirilmelidir. Aksi takdirde şah mat olur ve oyun kaybedilir.

Aşağıdaki durumların birinin oluşması oyunun berabere bittiğini ifade eder.

• Pat durumu yani hamle sırası kendisinde bulunan oyuncu, şahı tehdit altında değilken kurallara uygun hiç bir hamle yapamıyorsa,

• Her iki oyuncu da aralarında anlaşmışlar ise,

• Oyunculardan her hangi biri, aynı durumun 3 defa tekrarlandığını ileri sürerse,

• Oyunculardan her hangi biri taş almadan ya da piyon hamlesi yapmadan arka arkaya en az 50 hamle oynandığını kanıtlamışsa.

Turnuvalarda zaman darlığı sebebiyle oyunlarını yazamamış olan bir oyuncu son iki maddeyi dayanak göstererek beraberlik talebinde bulunamaz.