THY- Euroleague

Çini sanatı nasıl yapılır?

Özellikle camilere ve türbelere gittiğimizde sıklıkla gördüğümüz mihrap ve duvarlardaki çinilerin nasıl yapıldığını hiç merak ettiniz mi? Çini sanatı Osmanlı’dan gelen bir sanat olarak bugünde varlığını halen devam ettirmektedir. Bu sanat Osmanlı medeniyetinde daha çok cami ve türbe gibi kutsal mekânların iç ve dış dizaynı ile sarayların ve köşklerin bazı bölümlerinde kullanılmıştır. Günümüzde halen camilerin mihraplarında ve duvarlarında kullanımı devam eden çini sanatı özel işçilik ve sanat ruhu isteyen bir işlemdir. Ayrıca bir takım üreticiler vazo ve tabak gibi araç gereçlere de çini sanatını uygulayarak evlerin iç dekorasyonunda tercih edilmesini yaygınlaştırmışlardır.

Çini sanatı ilk olarak Anadolu Selçuklu devletinde ortaya çıkmış ve Anadolu beyliklerinden biri olan Karahanlılar tarafından uygulanması yaygı hale getirilmiştir. Daha sonradan diğer Türk beylikleri ve devletlerinde kullanılan bir süsleme biçimi olarak kendisini gösteren Çini sanatına en ziyade Osmanlı eserlerinde rastlamak mümkündür. Osmanlı hâkimiyeti altına aldıkları alanlara camiler, medreseler, saraylar, türbeler, hanlar ve hamamlar inşa etmiş ve bu yapıları çini sanatı ile süslemiştir. Osmanlı çini sanatı örnekleri Osmanlı eserleri olan İznik Yeşil Cami, Bursa Yeşil Cami, Bursa Muradiye Camisi, Edirne Muradiye Camisi, Edirne Şah Melek Paşa Camisi, Çinili Köşk, Yavuz Sultan Selim Camii ve Türbesi ile Haseki Medresesi ve İstanbul Mahmut Paşa Türbesinde görülebilir.

Çini sanatının kısaca bir seramik sanatını olduğunu hemen belirtelim. Yani çini seramiğin üzerine yapılan detaylı ve göz alıcı işlemelerden meydana gelir. Çini sanatında daha çok geometrik desenlerin yanı sıra bitkisel desenlerinde işlendiği görürüz. Bir çiniye baktığınızda işlemelerin daha çok lacivert, sarı, turkuaz ve siyah renklerden oluştuğunu görürsünüz.

Çini sanatı nasıl yapılır?

Desenlerin üzerine işleneceği seramik tebeşir, kum ve kaolen gibi malzemelerin karıştırılarak hamur haline getirilip, astarlandıktan sonra fırında pişirilmesiyle elde edilir. Pişirilen parçanın üzerinden girinti ve çıkıntılar zımparalama yöntemi ile giderildikten sonra işlemelerin uygulanması için hazır hale getirilir.

Parçanın üzerine önceden kara kalemle çizilen kâğıt konularak desenler zemin üzerinde oluşturulur. Daha sonradan kobalt ve siyah renkten boya ile desen çizgileri belirginleştirilir. Bu aşamadan sonrası ise desenlerin renkli boyalar ile boyanmasıdır. Bu da çini sanatçısının ruh derinliğine ve bakış açısına bağlıdır. Boyanan parçalar ayrı ayrı pişirilerek yavaş yavaş soğutulur böylece kırılmasının önüne geçilir.