THY- Noukşot

1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı neden çıktı?

Osmanlı İmparatorluğu, 1739 yılında imzalanan Belgrad Antlaşması ile uzun süreli bir barış dönemine girdi. Ancak antlaşmanın bitmesinden kısa bir süre sonra 1768’de, barış bozuldu ve Osmanlı’nın aleyhine ağır sonuçlar doğuracak bir savaşa girildi.

1768-1774 Savaşı’nın çıkmasında Avrupa’daki güç dengeleri de önemli bir etkendi. 1756-1763 yılları arasında devam eden Yedi Yıl Savaşları Avrupa’daki dengeleri alt üst etti. Hem Avrupa’da hem de Amerika’da büyük yenilgiler alan Fransa yönünü doğuya döndü ve Osmanlı Devleti ile ilişkilerini güçlendirmeye çalıştı.

Ayrıca Rusya, Prusya ve İngiltere’nin Osmanlı üzerindeki nüfuzunu da kırmaya çalıştı. Fransa’nın aradığı fırsat 5 Kasım 1763’te Lehistan Kralı III. August’un vefatı ile doğdu. II. Katerina, sevgilisi Kont Poniatowski’yi destekledi ve Lehistan’a yaklaşık 30 bin kişilik bir birlik soktu.

Lehistan seçimlerine Rusya’nın doğrudan müdahalesi üzerine Fransa Elçisi Vergennes, Osmanlı Devleti’ni Rusya aleyhine kışkırttı. Fransa elçisinin kışkırtmaları ve iç kamuoyunun baskıları sonucu Osmanlı devlet adamları savaş ilan ettiler. Savaş ilanında, Sadrazam Muhsinzade Mehmed Paşa gibi savaş karşıtlarının tasfiyesi de etkili oldu.

4 Ekim 1768’de padişahın huzurunda devlet ricalinin yaptığı toplantıda Ruslar’a, Lehistan’a karışmaması yönünde ültimatom verilmesi kararlaştırıldı. Rus elçisi Obreskov, ültimatomu aldıktan sonra oyalayıcı hareketlere girişince, 17 kişilik maiyeti ile birlikte tutuklanarak Yedikule’ye hapsedildi.

Bu olayın ardından padişahın başkanlığında yapılan toplantıdan, Rusya’ya savaş açılması kararı çıktı. Sadrazam Hamza Paşa'nın yerine Yağlıkçızade Mehmed Emin Paşa getirildi. Savaş kararı İstanbul’daki ahalinin arasında büyük bir sevinç uyandırdı. Herkes savaşın kesinlikle kazanılacağına inanıyordu. Dönemin önemli bürokratlarından Ahmed Resmî Efendi bu sevinç gösterilerini tenkit ederek, bunların ''Kızılelma’yı Boğdan’dan gelen alyanak elma'' zannedecek kadar cahil olduklarını söyler.