THY- Banjul

Devşirme sistemi nasıl işliyordu?

Yıldırım Bayezid dönemindeki merkezileşme çabaları, kapıkullarını ön plana çıkardı. Daha sonraki yıllarda Osmanlı askeri harekatlarının büyüyerek devam etmesi ve merkezin güçlendirilmek istenmesi sebebiyle, yeniçeriliğe alınan esirler, ocağın ihtiyacını karşılamamaya başladı. Bunun üzerine Hristiyan çocukların devşirilmesi yoluna gidildi. Devşirme yöntemi Çelebi Mehmed zamanında uygulanmaya başlandıysa da kanunlaşıp, bir sisteme kavuşması II. Murad devrinde oldu.

Bu sistem şu şekilde işliyordu: Kapıkulu ocaklarının ihtiyacı belirlenip, Divan-ı hümâyûn’a bildirilirdi. Buradan çıkacak karara göre, belirli bölgelerdeki Hristiyan ailelerin 8-20 yaş arasındaki gençlerinden kanuna uygun olanlar devşirilirdi. Devşirme kanununa göre, Hristiyan çocuklarının asilleri, papaz oğulları ve her ailenin çocuklarından sadece en sağlıklı olan biri alınır, tek çocuğu olanlar alınmazdı. Annesiz ve babasız olanlar, aç gözlü olanlar, çoban çocukları ile kel ve köseler toplanmazdı. Evlenmiş ve bir sanat sahibi olanlar ile aşırı kısa veya uzunlar da devşirilmezdi. Uzun boylulardan fiziği düzgün olanlar, sadece saray için toplanırdı.

Devşirme için genellikle Arnavut, Sırp, Bulgar, Hırvat, Rum ve Boşnak çocukları tercih edilmiş, Türk, Acem, Rus, Yahudi, Kürt, Gürcü ve Çingene çocukları alınmamıştır. Devşirme sistemi XVI. yüzyılın sonlarına kadar düzenli olarak uygulandı. Fakat XVII. yüzyıldan itibaren eski önemini kaybetti. XVIII. yüzyılın ortalarında ise yürürlükten kalktı.