THY - Kabin Kıyafetleri Lansman

Osmanlı'da Tanzimat ne zaman sona erdi?

Tanzimat’ın ne zaman başladığı tartışmalı olduğu gibi, ne zaman sona erdiği de ihtilaflıdır. Tanzimat; reform sürecinin başlangıcı olarak kabul edilirse, sona erişi imparatorluğun yıkılışına dek gider. Bu konuyu iki farklı açıdan değerlendirmek mümkündür:

1- Temel kıstas değişim ve dönüşüm süreci ise, imparatorluğun mirasını devralan Cumhuriyet döneminde de bu sürecin devam ettiğini öne sürmek abartılı bir yaklaşım olarak değerlendirilmemelidir. 1876’da Kanun-i Esasi’nin ilânı ve Meclis-i Mebusan’ın açılması, hem siyasî zihniyet hem de idarî yapılanma anlamında radikal bir adımdır. Devletin meşrutî bir monarşiye dönüşmesiyle, 1876 ve sonrası Meşrutiyet Dönemi olarak adlandırılmıştır. Bu dönemdeki reform algılaması ve kapsamı da değişmiştir. Zira Tanzimat ricalini şiddetle tenkit eden yeni muhalif reformcu kuşak, gerek eserleri, gerekse çıkardıkları gazeteler vasıtasıyla yeni bir reform programı ve zihniyeti ortaya koymaya başlamışlardır. Söz konusu muhalif zümre öne sürdüğü yeni programı hayata geçirmek amacıyla, çeşitli örgütlenmelere gitmişlerdir. Artık padişahın mutlak iradesinin yanında, mebuslar ve âyan aracılığıyla formel de olsa halk iradesi temsil edilmeye başlanmıştır.

2- Meseleye reform eksenli olarak bakıldığında; aslında değişen bir şey yoktur. Zira Meşrutiyet Dönemi’nde II. Abdülhamid tarafından gerçekleştirilen reformlar, Tanzimat Fermanı’nı ilân eden Abdülmecid’den çok daha fazladır. Dolayısıyla bu tasnifi, siyasî yapı ile reform zihniyetindeki önemli değişim ve dönüşümler göz önünde bulundurularak yapılan bir izafî bir isimlendirme olarak değerlendirmek en makul yaklaşım olarak görünmektedir. Sonuç olarak bu konuda tarihçilerin genel temayülü Tanzimat Dönemi’nin, Sultan Abdülmecid (1839-1861) ve Sultan Abdülaziz (1861-1876) dönemlerini içine aldığı ve 23 Aralık 1876’da I. Meşrutiyet’in ilânıyla sona erdiği şeklindedir.