THY - TR Çıkışlı Güney Avrupa Kasım

Düyûn-ı Umûmiye idaresi nasıl kuruldu?

1877-1878 Savaşı, Osmanlı mali ekonomisini daha da kötüleştirdi. Yeni tahta çıkan II. Abdülhamid saray ve devlet giderlerini kısmışsa da, devlet gelirlerinin yaklaşık %80’i dış borçlara gittiği için bu tür önlemler yeterli olmuyordu. Osmanlı hükümeti, 1879 yılında Osmanlı Bankası ve İstanbul’daki diğer bankerlerle bir antlaşma yaparak, onlara olan borcunu 10 yılda ödemeyi taahhüt etti.

Teminat olarak da tütün, tuz, pul, balık, bazı yerlerin ipek vergisi ile alkolden sağlanan gelirleri gösterdi. Teşkil edilecek komisyon, bu altı gelirin yönetimini üstlenecekti. Bu idareye Rüsum-ı Sitte (altı vergi) denildi. Bu idare kurulunca dış alacaklılar, Galata bankerlerine imtiyazlı davranıldığını ileri sürerek, protestolarda bulunurken, İngiltere ve Fransa da elçileri aracılığıyla durumu resmi olarak protesto etti.

Dış borçlar artık siyasi bir vaziyet kazanmıştı. Osmanlı hükümeti, yabancı devletlere borçlar konsolide edilmediği takdirde hiç kimsenin eline bir şey geçmeyeceğini, elinde tahvil bulunan binlerce Avrupalı’nın herşeyini kaybedeceğini söyledi. Bu durum üzerine ilgili devletler, Osmanlı gelirleri yalnızca kendi temsilcileri tarafından denetlendiği takdirde konsolidasyonu kabul edeceklerini bildirdiler.

Görüşmeler sonucunda 1881 yılında Düyûn-ı Umûmiye kuruldu. Komisyon İngiltere, Fransa, Almanya, Hollanda, İtalya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı İmparatorluğu’ndan birer üye ile Galata bankerlerinin bir temsilcisinden oluştu. Bu komisyon, Osmanlı maliyesinden ayrı olarak dış borçların ve Rusya’ya olan savaş tazminatının ödenmesi işini üstleniyordu. Komisyonun kurulması hicrî takvimle Muharrem ayına geldiği için, bu olay Muharrem Kararnamesi olarak da bilinir.