THY - Yeni Havalimanı Promosyon - Kıbrıs Bakü

Osmanlı'da kapitülasyonların kaldırılması nasıl karşılandı?

İttihat ve Terakki hükümetinin kapitülasyonları kaldırmasına en sert tepki Almanya’dan geldi. Kapitülasyonların kaldırılması kararını duyan Alman Elçisi Wangenheim, Maliye Bakanlığı’na gelerek, Maliye Bakanı Cavid Bey’e kendisine danışılmadan ve müttefik olunduğu halde fikir alışverişi yapılmadan böyle bir harekete kalkışılmasına anlam veremediğini söyledi.

Cavid Bey, kararın mesuliyet ve neticelerine katlanmayı hükümet olarak göze aldıklarını söyleyince, Wangenheim, Maliye Bakanı’nı ittifakı bozup, Rusya ile barış yapıp, Osmanlılar’ı tek başına bırakmakla tehdit etti. Ancak bu tehdit boş laftan ibaretti. Almanya, uzun görüşmeler sonucu, 11 Ocak 1917’de imzaladığı bir mukaveleyle, kapitülasyonların yürürlükten kalktığını kabul etti. Fakat Osmanlı hükümetinden, diğer devletler kaldırma kararını kabul etmedikleri takdirde yapılan mukavelenin geçersiz sayılacağına dair bir senet almıştı.

I. Dünya Savaşı müttefiklerimizden Avusturya-Macaristan’la da benzer şartlarda bir mukavele imzalandı. Osmanlı hükümeti, kapitülasyonların kaldırılması kararından sonra tekrar toplandı ve Batılılar, kapitülasyonların kaldırılmasını kabul edecek olurlarsa, diğer imtiyazlar hakkında bazı kolaylıklar gösterilebileceği kararını aldı. Batılı elçilerin tepkileri sürerken, Osmanlı ülkesinde büyük bir memnuniyet vardı. İstanbul’a tebrik telgrafları yağdı.

İstanbul’da ve diğer şehirlerde halk bayraklarla sokaklara çıkarak, kutlamalar yaptı. İtilaf Devletleri, I. Dünya Savaşı’nı kazandıktan sonra, İstanbul’u işgal edince, kapitülasyonların kaldırılması kararını tanımadıklarını Osmanlı hükümetine duyurdular. 10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Antlaşması’yla kapitülasyonları büsbütün genişlettiler. Ancak İstiklal Savaşı'nda başarılı olup, 24 Temmuz 1923’te Lozan Antlaşması imzalanınca kapitülasyonlar tarihe karıştı.