thy öğretmenler günü

Osmanlı'da Islahat layihalarını kimler yazdı?

Osmanlı düzenindeki aksaklıkları ve çözüm yollarını göstermek için çeşitli devlet adamları raporlar kaleme almışlardır. Bunlara genellikle Islahat layihası denilir. Ayrıca nasihatname veya siyasetname kitapları olarak da bilinir. Devlet düzenindeki bu tür aksaklıklara dair ilk kitaplara XVI. yüzyılın başlarından itibaren rastlanılmaktadır.

Şehzâde Korkud’un risalesi bu alandaki ilklerdendir. Bu yüzyılın en ünlü eseri Gelibolulu Mustafa Ali’nin Nushatü’s-Selâtin’idir (Sultanlara Nasihatler). Ayrıca bu asırda Kitab u Mesâlihi’l Müslimîn ve Menâfi’i’l-Mü’mînîn (Müslümanlar’ın işleri ve Müminlerin çıkarları) isimli eser de kaleme alınmıştır.

XVII. yüzyılda bu tür risaleler artar. En ünlüsü Koçi Bey’in IV. Murad ve Sultan İbrahim’e sunduğu risalelerdir. Bunun dışında yazarı belli olmayan Kitâb-ı Müstetâb ve Hırzü’lMülûk (Hükümdarların Tılsımı) isimli risaleler, Veysi’nin Habnâmesi, Hasan Kâfi el-Akhisarî’nin Usûlü’l-Hikem fî Nizâmi’l-Âlem’i, Kâtip Çelebi’nin Düsturü’l-Amel li-Islahi’l Halel’i devrin diğer önemli ıslahat layihalarıdır.