thy öğretmenler günü

II. Mehmed neden tahta geçer geçmez İstanbul’un fethi için hazırlıklara başladı?

II. Murad, 1444’te devamlı mücadele ile geçen yılların yıpratması ve oğlu Alaeddin’in ölümünün verdiği üzüntü nedeniyle tahttan ayrılarak yerine hayattaki tek oğlu Şehzade Mehmed’i geçirdi. Tahttan ayrılmadan önce gerek Karamanlılar’a, gerekse Haçlılara bazı tavizler vererek barışı sağlamıştı. Ancak tahta geçen II. Mehmed’in henüz 12 yaşında olması büyük bir buhrana sebep oldu.

Halil İnalcık, 1444-1446 yılları arasındaki bu buhranlı yılların II. Mehmed’in hayat ve faaliyetlerinin yönünü çizdiğini belirtir. Fatih’in ilk hükümdarlık döneminde Veziriazam Çandarlı Halil Paşa ile kul asıllı vezirleri arasında büyük bir çekişme meydana geldi. Kanlı Hurufî ayaklanması ve Edirne’yi harap eden büyük yangın buhranı iyice arttırdı. Bu sırada Avrupa’daki Osmanlı topraklarına çeşitli taarruzlar başlamış ve Haçlı ordusu Tuna’yı aşmıştı.

II. Mehmed’in istememesine rağmen, Çandarlı’nın baskısıyla gönderilen Kasabzâde Mehmed Bey’in ısrarlarıyla, II. Murad, Bursa’dan gelerek ordunun başına geçti. Çandarlı ve II. Murad, genç padişahı ordunun başına geçme arzusundan zorla alıkoyabildiler.

II. Murad idaresindeki Osmanlı ordusu Varna’da Haçlı kuvvetlerini büyük bir mağlubiyete uğrattı. Çandarlı Halil Paşa’nın ısrarlarına rağmen, II. Murad oğlunun istikbali için tehlikeli olacağını düşündüğünden tekrar hükümdar olmadı, oğlunu tahtta bırakarak Manisa’ya gitti.

Varna’da babasının kazandığı büyük zafer, II. Mehmed’in hükümdarlığını gölgelemişti. Çandarlı, Manisa Sarayı’nı devletin en yüksek yeri olarak görüyordu. Genç padişahın kazanacağı Varna’dan daha büyük bir zafer hükümdarlığı üzerindeki gölgeyi kaldırabilirdi. Bu başarı da İstanbul’un fethiydi. II. Mehmed, Zağanos Paşa’nın etkisi ile İstanbul’un fethini otoritesini kurabileceği tek hadise olarak görmeye başladı. Ancak Balkanlar’ın tekrar karışması ve Çandarlı’nın desteği ile çıkan yeniçeri ayaklanması sonucunda babasının tekrar tahta çıkmasıyla, II. Mehmed bu teşebbüsünü bir süre için ertelemek zorunda kaldı. II. Mehmed ilk hükümdarlığında başarısız olup, tahttan inmek zorunda kalınca, Manisa’nın idarecisi olarak görevlendirildi. Ancak, şehzade Manisa’da hala hükümdarmış gibi hareket ederek, kendi adına para bastırdı, Ege Denizi’ndeki Venedikliler’e ait adalara gaza faaliyetlerinde bulundu.

II. Mehmed’in babasının 1451’de ölümü üzerine ikinci kez tahta geçişi rahat olmadı. Birinci hükümdarlığında başarısız olan II. Mehmed, 1451’de tahta çıktığında herkeste birinci hükümdarlık dönemine ait hatıralar canlanmıştı. Tahta çıktığı sırada ayaklanan yeniçeriler Veziriazam Çandarlı Halil Paşa’nın nüfuzu ile zorla sakinleştirildiler.

Babasının Varna’dan sonra kazandığı II. Kosova Savaşı ve Balkanlar’daki diğer başarıları, batıdan gelebilecek tehlikenin önüne önemli ölçüde set çekmişti. Ancak, II. Mehmed’in ilk hükümdarlığındaki başarısızlığı, hala padişahlığını tehlikeye düşüren bir gölgeydi ve bunu ortadan kaldırmak için yıllardır aklında olan İstanbul’un fethini gerçekleştirmesi gerekiyordu. İkinci saltanatının başlarında gerek Anadolu’daki beylikler, gerekse Balkan devletleri ve Bizans, harekete geçerek Osmanlı İmparatorluğu’ndan tavizler koparmaya çalıştılar.

II. Mehmed, Sırplar’a bazı tavizler vererek babası zamanındaki barış antlaşmasını yeniledi. Venedik ve Bizans’la da antlaşmalar imzalandı. Bizans’a bazı topraklar ve İstanbul’da bulunan Orhan Çelebi için 300 bin akçe verilmesi taahhüt edilmişti. Ancak Bizans’ın istekleri bitmedi, daha sonra taleplerine yenilerini ekledi.

Fakat bu ters tepti ve sultan 300 bin akçeyi vermekten de vazgeçti. Osmanlı topraklarına giren Karamanlılar’ın üzerine yürüyen genç padişah, onlara Alanya’yı bırakarak antlaşma yaptı. Dönüşünde isyan eden yeniçerileri şiddetli bir şekilde cezalandırdı. II. Mehmed bu kargaşa ortamı ve yeniçerilerin üzerindeki nüfuzu yüzünden Çandarlı Halil Paşa’yı görevinden uzaklaştıramamış, ancak onun çevresini dağıtarak kendi adamlarını Divan-ıHümayun’a almıştır.